Frankrijk verkocht een 265 meter lang vliegdekschip aan Brazilië, 23 jaar later zonk het naar de bodem

Het vliegdekschip Foch, dat Frankrijk in 2000 aan Brazilië verkocht, werd op 3 februari 2023 door de Braziliaanse marine in de Atlantische Oceaan tot zinken gebracht, bij gebrek aan een alternatief.

Op 350 kilometer van de Braziliaanse kust ligt het vliegdekschip Foch, met zijn tonnen asbest. Gedurende 37 jaar de trots van de Franse marine, ligt dit 265 meter lange schip sinds 3 februari 2023 op 5000 meter diepte.

Frankrijk had het in de jaren 2000 aan Brazilië verkocht voor 12 miljoen dollar. De ontsmetting was echter nooit voltooid en bij gebrek aan een oplossing liet de Braziliaanse marine het zinken.

Het Foch werd in 1963 in dienst gesteld en voer 37 jaar voor de Franse marine, het kon 2000 man en veertig luchtvaartuigen aan boord nemen. Van Franse kernproeven in de Stille Oceaan tot operaties in Libanon en op de Balkan, het schip nam deel aan de grote missies van de vloot.

Schoonmaak werd nooit voltooid

In 2000 kocht Brazilië het schip voor 12 miljoen dollar en herdoopte het tot São Paulo, de Braziliaanse marine verwachtte er jaren dienst van. Frankrijk was niettemin begonnen met het verwijderen van de gevaarlijke stoffen vóór de verkoop, maar voltooide de schoonmaak nooit.

Verf met zware metalen, pcb’s en andere giftige verbindingen bleven in de structuur van het schip achter. Onder Braziliaanse vlag zou het vliegdekschip nooit meer een volwaardige missievaren.

Meerdere branden beschadigden het schip, waaronder een ernstige brand in 2005 en ook ontbraken de reserveonderdelen. Het schip hield het niet langer dan drie maanden op zee vol zonder terug te keren naar de werf.

Brazilië overwoog nog om het schip te moderniseren, maar zag daarvan af vanwege de te hoge kosten. Het land haalde de Foch in 2017 uit dienst en stelde het in 2018 buiten gebruik.

In 2021 kocht een Turks bedrijf de São Paulo voor 1,9 miljoen dollar om het in Aliağa te ontmantelen, het schip verliet Rio in augustus 2022 maar bij het naderen van de Straat van Gibraltar trok Ankara de invoervergunning in.

Ngo’s hadden bovendien de inventaris van de gevaarlijke stoffen betwist. Het vliegdekschip keerde om en stak de Atlantische Oceaan opnieuw over, bij terugkomst weigerde Brazilië de toegang tot de haven, maandenlang bleef de São Paulo op zee, terwijl de romp verslechterde.

De marine waarschuwde toen voor een ongecontroleerde ondergang of een gevaar voor de scheepvaart. Een vliegdekschip dat twintig jaar eerder was verkocht, dreef tussen twee continenten zonder dat enig land zich erover wilde ontfermen.

Milieuramp op de oceaan

Op 3 februari 2023 openden explosieve ladingen de romp van de São Paulo op 350 kilometer van de kust. Volgens Naval News bestempelde de marine de operatie als een geplande sabotage.

Het schip zonk naar een diepte van 5000 meter. De Braziliaanse regering en de milieudienst Ibama hadden geprobeerd de operatie te blokkeren, maar een federale rechter wees hun verzoek af.

Niemand was het eens over de hoeveelheid giftige materialen aan boord. De Braziliaanse autoriteiten spraken van 9,6 ton asbest en honderden tonnen gevaarlijke verf. De ngo’s schatten de cijfers echter veel hoger in en waarschuwden voor de aanwezigheid van pcb’s, cadmium en kwik.

Het Basel Action Network bestempelde het zinken eveneens als een milieuramp. Drieëntwintig jaar na de verkoop liggen de giftige materialen van de Foch nog altijd op die diepte, zonder dat iemand ze heeft verwijderd.