ADUO uitgelegd: zo probeert de FIA te voorkomen dat Mercedes alles wegkaapt

Mercedes domineerde in Melbourne, Shanghai en Suzuka op een manier die nogal wat herinneringen opriepen aan het hybridetijdperk. Precies dit scenario wilde de FIA voorkomen met de invoering van ADUO.

Dat systeem staat voor Additional Development and Upgrade Opportunities en is rechtstreeks verankerd in de technische reglementen voor de periode 2026 tot en met 2030.

Wat is ADUO precies?

ADUO is een mechanisme dat is ontworpen om grote prestatieverschillen tussen de motorleveranciers te voorkomen. In plaats van de snelste motor kunstmatig te vertragen geeft de FIA achterblijvende fabrikanten meer mogelijkheden om zichzelf te verbeteren.

Het verschilt daarmee fundamenteel van de Balance of Performance zoals die in het WEC wordt gehanteerd. Daar wordt de koplopers afgeremd. Bij ADUO moeten de achtervolgers de kloof zelf dichten.

De FIA monitort continu de prestaties van alle verbrandingsmotoren op de grid. Voor elke motor wordt een zogenoemde ICE Performance Index berekend op basis van data van de fabrikanten en hun klantenteams. Aan de hand van die index wordt bepaald welke fabrikant in aanmerking komt voor extra ontwikkelingsmogelijkheden.

Op 1 maart was de homologatiedeadline. Alle vijf fabrikanten dienden hun motorontwerpen in bij de FIA. Vanaf dat moment zijn de motoren bevroren. Aanpassingen zijn alleen nog toegestaan voor betrouwbaarheid, veiligheid of kostenbesparing en alleen met expliciete goedkeuring van de FIA. ADUO is daarmee de enige route naar zinvolle ontwikkeling tijdens het seizoen.

Hoe werken de drempelwaarden?

Het systeem kent twee drempelwaarden. Fabrikanten waarvan de ICE Performance Index tussen de twee en vier procent onder de best presterende motor ligt hebben recht op één extra homologatieupgrade in het lopende seizoen en één in het jaar daarop. Wie vier procent of meer achterblijft krijgt twee extra upgrades per jaar en ook twee in het seizoen erna.

Een achterstand van twee procent staat grofweg gelijk aan zo’n tien paardenkrachten. De FIA behoudt het recht om ADUO-privileges in te trekken als ze vermoedt dat een fabrikant misbruik maakt van het systeem.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De reglementen bevatten ook een clausule tegen sandbagging: teams mogen hun ware prestaties niet bewust verbergen om zo voor ADUO in aanmerking te komen. De federatie wil ook voorkomen dat een achterblijvende leverancier de koplopers voorbijstreeft door de extra ontwikkelingsruimte.

Wanneer wordt ADUO beoordeeld?

De FIA voert formele pariteitschecks uit na race 6, 12 en 18. Dat komt neer op respectievelijk 25, 50 en 75 procent van een kalender van 24 races.

Door de annulering van de Grands Prix in Bahrein en Saoedi-Arabië wordt Miami de vierde race van het seizoen in plaats van de zesde. De eerste ADUO-beoordeling zou daardoor pas bij de Grand Prix van Monaco in juni plaatsvinden.

De FIA heeft echter een voorstel ingediend om de datum naar voren te halen zodat de beoordeling alsnog bij Miami kan plaatsvinden.

Wie profiteert?

Na drie races staat Mercedes eenzaam aan de top. Ferrari, Honda en Audi komen naar verwachting in aanmerking voor ADUO. Red Bull Powertrains staat zesde in het constructeurskampioenschap maar lijkt voorlopig buiten de boot te vallen. Teambaas Laurent Mekies zei in Japan juist dat Red Bull verwacht wel in de ADUO-groep terecht te komen.

Honda is de meest schrijnende casus. Het Japanse merk verwacht het maximale steunniveau te ontvangen: de categorie van vier procent of meer achterstand. Honda kampte in de openingsraces met problemen rondom de batterijvibrtie en inconsistente energieterugwinning en staat na drie races nog altijd op nul punten.

Shintaro Orihara van Honda schetste het bredere beeld vanuit de fabriek. “We werken hard aan het verbeteren van de betrouwbaarheid van de batterij maar in de fabriek in Sakura werken we ook hard aan het verbeteren van de motorprestaties. Ook aan het optimaliseren van het energiebeheer. Dat loopt parallel,” aldus de Japanner.

“Het is echter geen werk van de korte termijn om de motor mechanisch te ontwikkelen. Maar we hebben in Suzuka veel data verzameld over de volledige racedistantie. Dat geeft ons meer materiaal om aan het rijgedrag en het energiebeheer te werken. Goed materiaal voor de komende vier weken richting Miami.”

Voor Audi is de situatie anders maar niet minder urgent. Het merk is namelijk volledig nieuw in de Formule 1 als motorleverancier en heeft geen decennium aan hybride-erfenis om op terug te vallen. Teambaas Mattia Binotto legde na de race in Japan helder uit waar de prioriteiten liggen.

“We hebben vastgesteld dat het grootste deel van de achterstand op de topteams van de motor komt. Dat was niet onverwacht. We wisten dat dat de grootste uitdaging zou zijn,” aldus Binotto.

“We hebben een plan om die achterstand in te lopen. Maar motorontwikkeling kost tijd, zeker als het om fundamentele concepten gaat. Het is niet toevallig dat we 2030 als doelstelling hebben gesteld voor het strijden om wereldtitels. We weten dat het lang duurt.”

Binotto was ook duidelijk over de verwachtingen op korte termijn. “We moeten geduldig zijn. We zijn ambitieus en zouden het liefst alles binnen een paar races opgelost zien. Maar dat is soms niet mogelijk. Wij zijn er niet om wonderen te verrichten. Maar we zijn er wel om goede plannen te maken en stap voor stap te verbeteren. Dat moet mogelijk zijn.”

Ferrari’s technici werken inmiddels al aan ADUO-gerelateerde aanpassingen. Motor 2 van de drie toegestane per coureur per seizoen is daarvoor het mikpunt. De Oostenrijkse Grand Prix staat op de planning als moment van introductie. Klanten Haas en Cadillac ontvangen dezelfde upgrade zodra die beschikbaar is: zes auto’s gaan dan tegelijk vooruit in plaats van twee.

De Mercedes-factor

De vraag is of Mercedes zal proberen de vroege invoering van de ADUO-beoordeling te blokkeren of dat ze de aanpassing accepteren. Vooralsnog heeft het team uit Brackley geen formeel standpunt ingenomen.

Wat Ferrari betreft ziet een interne stem het systeem als een kans om de kloof met Mercedes te dichten. Kimi Antonelli vertelde Sky Italia dat ADUO al is toegekend aan Ferrari. De aanpassingen die op 1 juni worden toegestaan worden daarin ook meegewogen, maar worden niet als beslissend beschouwd.

Het grote plaatje

Met een gelijke verdeling tussen elektrisch en verbrandingsvermogen en de overstap naar volledig duurzame brandstoffen zijn de nieuwe motoren de meest ingrijpende verandering in het hybridetijdperk van de Formule 1. Zo’n reset brengt het risico met zich mee dat één fabrikant een doorbraak doet die anderen jarenlang niet kunnen evenaren. ADUO is ontworpen om precies dat risico te beperken.

De achterliggende angst is de herhaling van 2014. Toen legde Mercedes de basis voor een dominantie die jaren aanhield.

De FIA wil dat scenario structureel uitsluiten voor de komende vijf jaar. Of ADUO daarin slaagt hangt af van hoe snel Honda en Audi de gaten kunnen dichten en of Mercedes bereid is mee te werken aan een eerlijk proces. De eerste formele beoordeling nabij Miami wordt dan ook met bijzonder veel interesse gevolgd in de paddock.