Slimme vakantiegangers plassen altijd in zee

Zon schijnt, de handdoek ligt ver van het dichtstbijzijnde toilet en plotseling dient de aandrang zich midden tijdens een ontspannen dagje aan het strand aan. Voor sommige zwemmers ligt de oplossing voor de hand: ze lopen simpelweg een stukje de golven in en plassen in zee.

Het is waarschijnlijk niet iets waar de meeste mensen openlijk over praten, want het idee dat je rondzwemt in water waarin iemand misschien net heeft geplast, kan al snel voor opgetrokken neuzen zorgen. Maar de vraag is hoe vies het eigenlijk is en wat er werkelijk met urine gebeurt zodra die in aanraking komt met zeewater.

De American Chemical Society heeft die vraag nader onderzocht en het antwoord begint bij de samenstelling van urine. Een belangrijk deel van de verklaring draait namelijk om wat er gebeurt wanneer urine wordt vermengd met de enorme hoeveelheden zeewater.

Urine bestaat voor ongeveer 95 procent uit water, terwijl de rest onder meer uit ureum en verschillende zouten bestaat. Interessant is dat zeewater eveneens grotendeels uit water bestaat en van nature al grote hoeveelheden opgeloste zouten bevat.

Wanneer een kleine hoeveelheid urine in de open zee terechtkomt, wordt die tegelijkertijd verdund in een bijna onvoorstelbaar grote hoeveelheid water. Vanuit chemisch en ecologisch oogpunt betekent dit dat een kleine plas van één enkele zwemmer slechts een zeer beperkte invloed heeft op het mariene milieu.

Enorme verdunning in de oceaan

Vooral de verdunning maakt het verschil. Zelfs wanneer miljoenen mensen tijdens hun vakantie in zee zouden plassen blijft hun gezamenlijke bijdrage minuscuul ten opzichte van het totale watervolume van een oceaan.

Ureum is een belangrijk bestanddeel van urine, deze stof bevat stikstof. In het water kunnen stikstofverbindingen uiteindelijk worden opgenomen in natuurlijke kringlopen en als voedingsstof dienen voor bijvoorbeeld algen en andere organismen.

Mensen zijn bovendien bepaald niet de enige dieren die afvalstoffen in zee uitscheiden want vrijwel alle zeedieren doen dat. Grote walvissen produceren daarbij hoeveelheden urine waarmee de menselijke bijdrage nauwelijks te vergelijken is.

Dat betekent uiteraard niet dat overal plassen een goed idee is. De conclusie over de geringe milieubelasting heeft vooral betrekking op open zeewater waar enorme verdunning plaatsvindt.

In een zwembad zijn de omstandigheden compleet anders. Daar is veel minder water beschikbaar en wordt het voortdurend opnieuw gebruikt.

Urine kan bovendien reageren met stoffen die voor de desinfectie van zwembadwater worden gebruikt. Naar het toilet gaan blijft daar dus zonder twijfel de juiste keuze.

Ook in kleine of slecht doorstromende natuurlijke wateren is voorzichtigheid verstandig. Hetzelfde geldt rondom kwetsbare ecosystemen, de enorme verdunning waarop de uitleg over oceanen is gebaseerd ontbreekt daar gedeeltelijk.

Er bestaat daarnaast een belangrijk verschil tussen in zee urineren en zichtbaar vanaf het strand plassen. Dat laatste kan plaatselijke regels overtreden en tot een boete leiden.

In Nederland bestaat geen algemeen verbod op plassen tijdens het zwemmen in zee. Zichtbaar wildplassen op het strand kan daarentegen wel verboden zijn via de Algemene Plaatselijke Verordening van een gemeente en een boete opleveren, welke regels precies gelden verschilt per kustgemeente.

Geen vrijbrief om op het strand te plassen

In andere Europese vakantiebestemmingen kunnen strengere regels gelden. De Spaanse stad Vigo haalde bijvoorbeeld internationaal het nieuws met regels tegen urineren op stranden en in zee en daarbij kunnen boetes oplopen tot 750 euro.

Vanuit milieuoogpunt is een incidentele plas tijdens het zwemmen in de open zee dus nauwelijks reden voor paniek. Dat maakt het nog geen aanbeveling van wetenschappers om voortaan massaal het toilet over te slaan.

De American Chemical Society legde vooral uit dat menselijke urine door de gigantische hoeveelheid zeewater sterk wordt verdund en daardoor geen betekenisvolle bedreiging voor de oceaan vormt.

Wie een toilet binnen bereik heeft kan dat vanzelfsprekend gewoon gebruiken. Wie tijdens het zwemmen onverwacht hoge nood krijgt hoeft zich vanuit milieuoogpunt echter weinig zorgen te maken.