Hoogleraar waarschuwt over fietsen op de turbostand: ‘Heeft nauwelijks gezondheidseffect’

Of fietsen op een e-bike gezond is, hangt sterk af van de stand waarin je rijdt. Op de turbostand levert het nauwelijks gezondheidswinst op, terwijl de eco-stand iets meer effect heeft.

Toch wordt er in dat geval nog altijd zo’n zeventig procent minder inspanning geleverd dan op een gewone fiets. Buiten zijn blijft weldadig en een e-bike is sowieso een betere keuze dan de auto.

Tot ongeveer 2010 fietste de gemiddelde Nederlander vrijwel uitsluitend zonder elektrische ondersteuning, wat aanzienlijk gezonder is voor het lichaam.

Stevig doortrappen versnelt de hartslag, zet de longen aan het werk en pompt bloed door de bloedvaten om spieren van brandstof te voorzien. Dat houdt bloedvaten elastischer en verkleint de kans op aderverkalking, wat de gezondheid van hart, hersenen en nieren namelijk direct beïnvloedt. Hoe gezonder de bloedvaten, hoe beter de algehele conditie van het lichaam.

Op een e-bike zweet je nauwelijks, tenzij je consequent op de eco-stand rijdt. Helaas kiezen weinig mensen daarvoor, omdat mensen van nature geneigd zijn energie te sparen.

Ons brein is nog steeds ingesteld op de overlevingsstrategie van onze voorouders, die dagelijks uren op zoek waren naar voedsel en pas rustten als dat gevonden was.

Daar komt bij dat veel Nederlanders een zittend beroep hebben en ook buiten werktijd weinig bewegen.

De combinatie van een inactief beroep en een e-bike maakt het voor veel mensen lastig om aan de beweegrichtlijnen te voldoen, terwijl het gevoel van actief bezig zijn namelijk vaak wel aanwezig is.

Meer dan de helft van de Nederlanders heeft overgewicht

De Gezondheidsraad adviseert minimaal een halfuur per dag matig intensief te bewegen, zoals stevig wandelen of fietsen op een gewone fiets.

Vroeger was dat advies nog redelijk haalbaar voor veel Nederlanders, maar de brede opkomst van de e-bike heeft dat lastiger gemaakt. Inmiddels heeft meer dan de helft van de volwassen Nederlanders overgewicht en dat percentage zal naar verwachting alleen maar verder stijgen.

De verkoop van elektrische fietsen overtreft al jaren die van gewone fietsen en de populariteit neemt nog altijd toe. Jongeren kiezen massaal voor elektrische fietsen, terwijl zij juist helemaal geen ondersteuning nodig hebben.

Door op jonge leeftijd geen gewone fiets te pakken, bouwen zij geen goede conditie op voor de rest van hun leven. Die basis is namelijk cruciaal, want wie op jonge leeftijd weinig beweegt, heeft op latere leeftijd een aanzienlijk grotere kans op hart- en vaatziekten, diabetes en andere welvaartsziekten.

Onderzoeken door hoogleraren laten zien dat regelmatige matige inspanning, zoals stevig fietsen zonder elektrische ondersteuning, de insulinegevoeligheid verbetert en ontstekingswaarden in het bloed verlaagt.

Dat zijn effecten die een e-bike op de hoogste stand simpelweg niet teweegbrengt. De spierprikkel die nodig is om die processen in gang te zetten, blijft op de turbostand vrijwel volledig uit.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Voor wie is een e-bike dan wél zinvol

Veertig- tot zestigjarigen hebben in veel gevallen geen e-bike nodig, tenzij de woon-werkafstand richting de tien tot vijftien kilometer gaat. Op die afstand kan een e-bike een reëel alternatief zijn voor de auto, mits je er bewust mee omgaat en regelmatig de eco-stand gebruikt.

Doe je dat niet, dan snijdt het gezondheidsvoordeel nauwelijks hout en is de winst ten opzichte van autorijden vooral milieutechnisch van aard.

Voor mensen met fysieke beperkingen, knieproblemen of een hartaandoening is de e-bike juist wél waardevol. Die groep kan dankzij elektrische ondersteuning toch blijven bewegen op een niveau dat anders niet haalbaar zou zijn.

Ook voor ouderen boven de zeventig is de e-bike een uitkomst, omdat zij zo langer mobiel en actief blijven zonder het risico op overbelasting.

Het advies is dan ook om heel bewust met een e-bike om te gaan. Kies regelmatig voor minder ondersteuning, trap vaker en harder en beweeg ook op andere manieren voldoende.

Zo profiteer je van het gemak zonder dat je de gezondheidswinst van beweging volledig laat liggen, want ook een kleine inspanning op de fiets is beter dan geen inspanning, zolang je er maar actief voor kiest.