Helmplicht en minimumleeftijd van 15 jaar voor e-steps volgens nieuwe verkeersregels

Wie in Spanje op de fiets stapt of een elektrische step bestuurt, krijgt vanaf 1 oktober te maken met fors strengere verkeersregels. De regering keurde dinsdag een omvangrijke hervorming goed, die de veiligheid van de meest onbeschermde weggebruikers moet vergroten.

Voor het eerst legt de Spaanse wet het begrip kwetsbare weggebruikers vast. Onder die noemer vallen namelijk voetgangers, fietsers, motorrijders en bestuurders van persoonlijke mobiliteitsvoertuigen zoals elektrische steps en eenwielers.

Fietsers worden voortaan verplicht om op alle landwegen een helm te dragen. De uitzonderingen die vroeger golden komen daarmee te vervallen, terwijl beroepsfietsers zoals maaltijdbezorgers in elke situatie een reflecterend vest moeten dragen.

Automobilisten die een fietser inhalen op een landweg, moeten hun snelheid met minstens twintig kilometer per uur terugbrengen. Binnen de bebouwde kom geldt bovendien een minimale afstand van vijf meter tot de fietser die voorop gaat.

Strengere eisen voor steps en motoren

Bestuurders van elektrische steps en eenwielers moeten voortaan minimaal vijftien jaar oud zijn, een leeftijdsgrens die er tot nu toe helemaal niet was. Een helm wordt voor deze groep verplicht, terwijl een reflecterend vest nodig is in het donker of bij slecht zicht. Professionele chauffeurs dragen zo’n vest sowieso altijd, ongeacht het tijdstip of de weersomstandigheden waarin zij onderweg zijn.

Overtredingen van deze regels gelden als ernstig en leveren een boete van 200 euro op. Madrid wil daarmee duidelijk maken dat de nieuwe voorschriften geen vrijblijvend advies vormen, maar afdwingbare verplichtingen met merkbare financiële gevolgen voor iedereen die zich er niet aan houdt. De Spaanse verkeersdienst DGT registreert al jaren dat juist deze lichte voertuigen voor veel ongelukken zorgen.

Ook motorrijders krijgen de nodige extra eisen voor de kiezen. Beschermende handschoenen worden verplicht op landwegen, terwijl dichte schoenen overal nodig zijn en helmen voortaan type goedgekeurd moeten zijn in plaats van enkel gecertificeerd. Als tegemoetkoming mogen rijders bij file voortaan op de rechterberm rijden, al geldt daarbij een strikt maximum van dertig kilometer per uur om gevaarlijke situaties te voorkomen. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Gordelplicht en blik op Nederland

De hervorming schrapt bovendien verschillende oude vrijstellingen van de gordelplicht. Taxichauffeurs, vrachtwagenchauffeurs en rijschoolauto’s vallen niet langer onder die ontheffing, waardoor zij voortaan net als iedere andere bestuurder de gordel netjes om moeten doen tijdens elke rit.

Eén uitzondering blijft wel overeind. Ambulancepersoneel dat tijdens het vervoer een patiënt verzorgt, mag de gordel achterwege laten, omdat verantwoorde zorg op zo’n moment zwaarder weegt dan het strikt naleven van de gordelplicht in een rijdende wagen. Voor alle overige beroepsgroepen verdwijnt de oude soepelheid, waardoor de regels in heel Spanje een stuk eenduidiger worden.

Spanje is met deze hervorming bepaald niet het enige land dat de teugels aantrekt. Ook in Nederland buigt de overheid zich namelijk over een vergelijkbare maatregel, want het kabinet werkt aan een helmplicht voor jongeren tot achttien jaar op fatbikes, e-bikes en andere lichte elektrische voertuigen. 

Dat voorstel moet dit najaar naar de Tweede Kamer en kan vanaf 2027 daadwerkelijk ingaan. De aanleiding ligt in een zorgwekkende stijging van het aantal jonge slachtoffers met hersenletsel na ongelukken op elektrische fietsen, een ontwikkeling die volgens onderzoek de laatste jaren flink is verergerd.

Net als in Spanje draait het ook hier om kwetsbare groepen die zich op snelle voertuigen begeven zonder noemenswaardige bescherming, een patroon dat steeds meer Europese overheden tot ingrijpen aanzet.