De + en – op je automaat: dit is wat ze écht doen (en wanneer ze je auto beter maken)

Wie een automaat rijdt kent de stand D als vaste positie op de versnellingspook, maar de kleine symbolen + en – die daarnaast of achter het stuur te vinden zijn, roepen bij veel bestuurders nog altijd vragen op.

Toch verbergt zich daarachter een functie die in bepaalde situaties een merkbaar verschil maakt in rijgedrag en controle.

De symbolen + en – geven toegang tot de sequentiële of handmatige modus van de automatische transmissie. In deze modus kan de bestuurder zelf bepalen wanneer er op- of teruggeschakeld wordt, zonder dat het koppelingspedaal daarvoor nodig is.

De elektronische systemen van het voertuig bewaken het proces namelijk voortdurend en grijpen in als een schakelmoment de motor of versnellingsbak zou kunnen beschadigen.

Automatische transmissies zijn door de jaren heen sterk geëvolueerd. Moderne systemen beschikken over geavanceerde software die rijsituaties vooruitlopend analyseert en daarop inspeelt. Toch zijn er omstandigheden waarbij de boordcomputer niet de meest efficiënte keuze maakt, en het handmatig bijsturen via + en – dan juist uitkomst biedt.

Met het plusteken schakel je naar een hogere versnelling, wat het motortoerental verlaagt en bij een gelijkmatige snelheid zorgt voor minder belasting van de aandrijflijn.

Sommige fabrikanten linken deze modus aan de zogenoemde overdrive-functie, waarbij de transmissie maximaal gebruikmaakt van de hoogste versnellingsverhouding om brandstof te besparen tijdens langere ritten op de snelweg.

Wanneer handmatig schakelen loont

Het minteken doet het omgekeerde en schakelt terug naar een lagere versnelling, waardoor het motortoerental stijgt en er meer trekkracht beschikbaar komt. Dit is namelijk zinvol bij het inhalen, waarbij een directere acceleratierespons gewenst is.

Op bergafwaartse wegen zorgt een lagere versnelling bovendien voor motorremwerking, zodat de bestuurder minder afhankelijk is van de conventionele remmen, wat bij lange hellingen overbelasting van het remsysteem voorkomt.

Andere situaties waarin handmatig ingrijpen loont zijn bergachtige wegen met veel wisselende hellingen. Een automatische transmissie schakelt op zulke trajecten geregeld op en neer, wat zowel het rijcomfort als het brandstofverbruik negatief beïnvloedt.

Door zelf een vaste versnelling te kiezen, rijdt de auto gelijkmatiger en voorspelbaarder. Ook bij het trekken van een aanhanger of caravan biedt een lagere versnelling betere prestaties en meer controle over het rijgedrag, iets wat fabrikanten als Toyota en Volkswagen uitdrukkelijk adviseren voor dergelijke situaties.

Sportief rijden is eveneens een toepassing waarbij de handmatige modus zijn waarde bewijst. Door zelf het exacte moment van elke schakeling te bepalen, reageert de auto directer op stuurinput en houd je als bestuurder het gevoel van controle beter vast, met name in bochten of bij een intensievere rijstijl.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Schakelflippers achter het stuur

Veel voertuigen hebben de + en – functie ook beschikbaar via schakelflippers achter het stuur. Met deze paddles schakel je zonder je handen van het stuur te halen, wat extra veiligheid biedt in bochten of bij snelle inhaalbewegingen op de snelweg. Oorspronkelijk ontwikkeld voor de motorsport, zijn schakelflippers tegenwoordig standaard of optioneel verkrijgbaar in uiteenlopende modellen, van compacte gezinsauto’s tot SUV’s en crossovers.

De stand M op de versnellingspook staat voor Manual en activeert de handmatige modus volledig. Daarmee geef je als bestuurder de boordcomputer het signaal dat jij het schakelmoment bepaalt, in plaats van de transmissie zelf. De elektronische beveiliging blijft echter altijd actief en voorkomt schadelijke situaties.

Gebruik van + en – tast de transmissie niet aan, mits je de functie op de juiste momenten inzet. Om de versnellingsbak in goede conditie te houden is periodiek onderhoud essentieel, waarbij het vloeistofpeil en de kwaliteit van de transmissievloeistof elke 50.000 kilometer gecontroleerd worden en de transmissieolie na ongeveer 100.000 kilometer vervangen wordt. Bij schokken, vreemde geluiden of afwijkend schakelgedrag is een bezoek aan een gespecialiseerde werkplaats aan te raden.