Autorijden met een handgeschakelde auto stimuleert de hersenen meer dan rijden met een automaat 

Wie nog altijd met de hand schakelt, traint tegelijkertijd een belangrijk deel van zijn hersenen.

Dat concludeert de Japanse website Best Car Web op basis van recent onderzoek naar de effecten van handmatig schakelen op de prefrontale cortex.

Dit hersengebied stuurt gedachten, emoties en gedrag aan via zogeheten executieve functies. Planning, besluitvorming, probleemoplossend vermogen, concentratie en het vermogen om snel te schakelen tussen situaties vallen daaronder, en juist die vaardigheden worden aangesproken tijdens het rijden met een handbak.

Automobilisten die zelf schakelen, moeten voortdurend meerdere handelingen tegelijk uitvoeren. Ze lezen snelheidsborden, trappen de koppeling in, kiezen de juiste versnelling en laten de koppeling weer los terwijl ze het gaspedaal bedienen, waardoor een hoge mate van concentratie noodzakelijk blijft.

Vooral in een land met een snel vergrijzende bevolking zoals Japan, kan die constante mentale belasting waardevol zijn. Het combineren van al die prikkels werkt namelijk als een soort lichte hersentraining, iets wat bij automatische of semi-automatische versnellingsbakken grotendeels wegvalt.

Onderzoek van een bekende Japanse wetenschapper

Het onderzoek is uitgevoerd door professor Ryuta Kawashima, die aan de Tohoku Universiteit leiding geeft. Kawashima geniet internationale bekendheid, want hij legde eerder de wetenschappelijke basis voor de populaire Brain Age-puzzelspellen van Nintendo.

Toch dreigt de handgeschakelde versnellingsbak te verdwijnen, ondanks de aangetoonde voordelen voor de hersengezondheid. Liefhebbers houden nog vast aan de techniek in iconische sportwagens, zoals de Porsche 911 GT3, terwijl fabrikanten deze bij gewone modellen steeds vaker schrappen.

Cijfers van Best Car Web laten zien hoe ver die terugloop al gevorderd is. Auto’s met een handgeschakelde bak vertegenwoordigen tegenwoordig nog maar één tot twee procent van alle nieuwverkopen in Japan, een percentage dat nauwelijks kleiner kan worden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Ook in Vietnam verdwijnt de handbak

Deze ontwikkeling beperkt zich niet tot Japan, aangezien de Vietnamese automarkt een vergelijkbare beweging laat zien. Modellen met een handgeschakelde versnellingsbak worden ook daar steeds schaarser op de wegen en in de showrooms.

Enkele bekende voorbeelden die nog met een handbak verkrijgbaar zijn, betreffen de Mitsubishi Xpander MT, de Toyota Vios MT, de Toyota Avanza Premio MT en de Hyundai Accent MT. Fabrikanten kiezen echter steeds vaker voor automaten, omdat die makkelijker aansluiten op de wensen van een breed publiek.

Die verschuiving roept een interessante vraag op voor de toekomst van het rijbewijs en de rijopleiding zelf. Als steeds minder bestuurders nog leren schakelen, verdwijnt daarmee misschien ook een vaardigheid die generaties lang vanzelfsprekend was.

Voor fabrikanten wegen kostenbesparing, gebruiksgemak en verkoopcijfers zwaarder dan een mogelijk cognitief voordeel, en dat verklaart waarom de handbak steeds vaker sneuvelt bij nieuwe modellen. Toch blijft een groep rijders juist om die reden vasthouden aan het zelf schakelen, omdat het rijden er actiever en betrokkener door aanvoelt.

Onderzoekers als Kawashima benadrukken vooral het belang van blijvende mentale uitdaging, zeker bij een vergrijzende bevolking zoals in Japan. Autorijden vormt daarbij een dagelijkse gelegenheid om de hersenen actief te houden, en een handgeschakelde bak voegt daar een extra laag concentratie aan toe die een automaat simpelweg niet biedt.

De vraag is dan ook hoelang liefhebbers deze techniek nog kunnen redden, nu fabrikanten wereldwijd steeds resoluter kiezen voor automatische versnellingsbakken.