400 jaar oud arbeiderskamp ontdekt tijdens bouwwerkzaamheden

Een bijzondere ontdekking is gedaan onder een drukke straat in de Noorse stad Skien. Tijdens rioleringswerkzaamheden in de centraal gelegen Torggata stuitten bouwvakkers onverwachts op drie eeuwenoude eikenhouten vaten.

De vaten zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven en bieden archeologen een zeldzame kans om het dagelijks leven van mensen van ongeveer 400 jaar geleden beter te begrijpen.

Wat deze vondst extra bijzonder maakt, is dat de vaten niet afkomstig zijn uit een kasteel, graf of scheepswrak, maar uit een alledaags werkgebied. Juist daardoor geeft de ontdekking een uniek inzicht in hoe arbeiders destijds hun werkzaamheden organiseerden en de materialen beheerden die werden gebruikt om de stad op te bouwen.

Naast de vaten vonden archeologen ook een grote houten stamper en dikke lagen kalk. Dat wijst erop dat deze locatie ooit dienstdeed als werkplaats waar mortel en pleistermateriaal werden gemengd en klaargemaakt voor bouwprojecten elders in Skien.

Uit onderzoek van de bodemlagen blijkt bovendien dat het gebied oorspronkelijk op het water werd gewonnen door landaanwinning. Elke nieuwe ontdekking helpt onderzoekers daarom om een steeds completer beeld te krijgen van hoe de stad zich ontwikkelde en hoe mensen er eeuwen geleden leefden en werkten.

Bescherming tegen strenge winters

De vaten bevatten oorspronkelijk gebluste kalk, een grondstof die onmisbaar was bij het metselen van muren. Om te voorkomen dat het materiaal bevroor tijdens de barre Scandinavische winters, groeven de arbeiders de vaten simpelweg in de grond.

Doordat de kalk zo beschermd bleef tegen vorst en vocht, kon deze chemisch stabiel blijven totdat hij nodig was voor nieuwe bouwprojecten. Bovenop de kalk vonden de onderzoekers ook sloopresten, wat suggereert dat dezelfde vaten telkens opnieuw werden gebruikt.

Elke keer wanneer de inhoud werd verbruikt, bleef er namelijk een dun laagje kalk op de bodem achter, aldus deskundigen die de vondst analyseerden. Daarnaast speelde de bodem zelf een cruciale rol bij het behoud van het hout.

De zuurstofarme omgeving onder de grond zorgde er samen met de alkalische werking van de kalk voor dat het eikenhout nauwelijks aantastte. Zonder die specifieke combinatie van omstandigheden waren de vaten vermoedelijk allang vergaan geweest, net als vergelijkbare houten voorwerpen elders.

Sporen van bewoning tot in de negende eeuw

Onder de zeventiende-eeuwse vondst bleken nog veel oudere cultuurlagen te liggen, die teruggaan tot de negende eeuw. Daarmee bevestigt de opgraving dat Skien al eeuwen eerder een levendig handelsknooppunt was, met name dankzij de handel in slijpstenen uit het nabijgelegen Eidsborg.

Een eerdere vondst uit 1979, het zogeheten Skien-dier, had al aangetoond dat de nederzetting ver voor het jaar 1000 bestond. De huidige opgraving in Torggata geldt volgens onderzoekers als de grootste archeologische ingreep in de stad sinds de jaren zeventig, en levert daardoor uitzonderlijk veel nieuwe inzichten op.

Projectleider Kristine Ødeby Haugan van het Noorse Instituut voor Cultureel Erfgoedonderzoek noemde de intacte staat van de vaten uniek, omdat zo’n compleet ensemble nog nooit eerder is gedocumenteerd. Onderzoekers bekijken nu hoe de vondst het beste bewaard kan blijven en of reconstructie van de historische werkplek mogelijk is.

Ook verderop in de straat, richting de Telemarksgata, wordt de opgraving inmiddels voortgezet, wat naar verwachting nog meer duidelijkheid geeft over hoe de stad zich door de eeuwen heen ontwikkelde.

Skien geldt als een van de oudste steden van Noorwegen en kreeg in 1358 officiële marktrechten. Eeuwenlang dreef de stad op houthandel en scheepvaart via de rivier de Skienselva, terwijl toneelschrijver Henrik Ibsen er in 1828 werd geboren.

Na verwoestende branden, vooral die van 1886, werd het centrum grotendeels herbouwd en met de opening van het Telemarkkanaal in 1892 groeide Skien uit tot een belangrijk regionaal centrum, een rol die de stad tot vandaag vervult.