Vanaf 12 augustus: nieuwe verplichting geldt voor alle supermarktklanten

Er staat een opvallende verandering op stapel in Europese supermarkten. Vanaf 12 augustus treden nieuwe regels in werking die gevolgen kunnen hebben voor miljoenen consumenten.

In de nabije toekomst kunnen klanten steeds duidelijkere veranderingen gaan zien in de schappen van supermarkten en bij webwinkels, nu fabrikanten zich aan een reeks nieuwe eisen moeten aanpassen.

Achter de veranderingen staat de Europese Unie, die een groeiend probleem wil aanpakken. Volgens de Europese Commissie produceert iedere EU burger gemiddeld bijna 190 kilo van een bepaald soort afval per jaar. Zonder aanvullende maatregelen vreest men in Brussel dat deze hoeveelheid de komende jaren alleen maar verder zal toenemen.

Met de invoering van de Europese Packaging and Packaging Waste Regulation, beter bekend als de PPWR, en de Nederlandse Uitvoeringswet verpakkingen veranderen de eisen voor fabrikanten, supermarkten en webwinkels ingrijpend.

Het doel is onder meer om de hoeveelheid verpakkingsafval terug te dringen, recycling te verbeteren en het gebruik van schadelijke stoffen in verpakkingen te beperken.

Een van de meest opvallende veranderingen gaat vanaf 12 augustus in. Vanaf dat moment moeten verpakkingen in principe zo klein en licht mogelijk zijn.

Dat betekent dat fabrikanten niet langer onnodig grote verpakkingen mogen gebruiken. Een grote doos met daarin een relatief klein product zou daardoor steeds minder vaak in de schappen te zien kunnen zijn.

Doel om afval van verpakkingen terug te dringen

Daarmee wil de EU onder meer een einde maken aan zogenoemde ‘luchtverpakkingen’, waarbij producten in een veel te grote doos of zak worden verkocht. Voor transport- en verzendverpakkingen geldt vanaf 2030 bovendien een maximale loze ruimte van 50 procent.

Ook moet het in de toekomst gemakkelijker worden om verpakkingen recyclebaar te maken. Producenten worden verplicht de ontwerpen van verpakkingen daar ook op aan te passen.

Daarnaast worden bepaalde schadelijke chemische stoffen, waaronder PFAS in specifieke voedselverpakkingen, verder beperkt. Daarmee wil de EU voorkomen dat deze stoffen in het milieu terechtkomen en recycling bemoeilijken.

Voor consumenten zal op 12 augustus nog niet alles direct helemaal drastisch op de schop gaan. De bekende Europese pictogrammen die moeten aangeven hoe een verpakking moet worden weggegooid of gerecycled, zijn namelijk bijvoorbeeld nog niet helemaal vastgesteld.

Daar werkt de Europese Commissie nog aan, de verwachting is dat deze uniforme labels op zijn vroegst vanaf augustus 2028 verplicht worden. Tot die tijd blijven de bestaande nationale symbolen gewoon in gebruik.

Ook de recyclingdoelstellingen worden de komende jaren verder aangescherpt. Vanaf 2028 moeten inzamelsystemen binnen de EU onder meer 75 procent van alle kunststofverpakkingen en 95 procent van aluminium- en stalen verpakkingen recyclen.

Dat moet ervoor zorgen dat meer grondstoffen opnieuw worden gebruikt en minder afval wordt verbrand. Voor bedrijven veranderen eveneens de verantwoordelijkheden, want fabrikanten en importeurs moeten kunnen aantonen dat hun verpakkingen aan de nieuwe Europese eisen voldoen.

Uniforme labels over twee jaar pas verplicht

Bovendien blijven zij financieel verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van het verpakkingsafval in het land waar hun producten uiteindelijk worden verkocht. In Nederland verandert voor consumenten voorlopig weinig aan de manier waarop afval wordt gescheiden.

Wel zullen verpakkingen de komende jaren waarschijnlijk kleiner worden, eenvoudiger te recyclen zijn en vaker bestaan uit gerecyclede materialen. Ook kan het aantal wegwerpverpakkingen geleidelijk afnemen doordat de EU sterker inzet op herbruikbare alternatieven.

De meeste verplichtingen worden niet in één keer ingevoerd, maar zullen gefaseerd over meerdere jaren komen.

Daardoor zullen consumenten de veranderingen stap voor stap terugzien tijdens het boodschappen doen en bij online bestellingen.