Terwijl airconditioners in Nederland zijn uitverkocht, verlaagt Chinees daksysteem de temperatuur met 8 graden

Midden in de Chinese stad Yuncheng speelt zich een tafereel af dat zo uit een sciencefictionfilm lijkt te komen. Dichte mist stroomt vanaf de daken van hoge flatgebouwen langs de gevels naar beneden, terwijl video’s van het fenomeen zich razendsnel verspreiden op sociale media.

Op het eerste gezicht lijkt het alsof de gebouwen in de wolken zweven. Maar achter dit spectaculaire schouwspel schuilt een slimme technologie met één duidelijk doel, namelijk het bestrijden van extreme hitte.

Volgens onder meer India Today kan het systeem de temperatuur in de omgeving met 5 tot 8 graden Celsius verlagen. Daardoor is het uitgegroeid tot een van de meest besproken oplossingen om steden koeler te houden nu hittegolven steeds heviger worden.

De technologie is gebaseerd op een eenvoudig maar doeltreffend principe dat bekendstaat als verdampingskoeling. Op de daken zijn krachtige sproeiers geïnstalleerd die water onder hoge druk vernevelen tot miljoenen microscopisch kleine druppeltjes.

Wanneer deze druppels verdampen in de hete lucht, nemen ze warmte op en zorgen ze voor een merkbaar verkoelend effect rondom de gebouwen.

In Nederland levert zelfde techniek minder op

Die fijne nevel verdampt vrijwel direct zodra deze in aanraking komt met de warme lucht. Tijdens dat verdampingsproces wordt warmte aan de omgeving onttrokken, waardoor de temperatuur rondom de gebouwen daalt.

Het principe is vergelijkbaar met wat er gebeurt wanneer zweet op de huid verdampt. Ook daarbij wordt lichaamswarmte afgevoerd, waardoor mensen verkoeling ervaren.

De techniek koelt niet rechtstreeks de appartementen of slaapkamers. In plaats daarvan verlaagt het systeem de temperatuur van de buitenlucht, de gevels, de bestrating en de binnenplaatsen rondom de gebouwen.

Juist die oppervlakken slaan overdag veel warmte op en geven die in de avonduren langzaam weer af. Door die warmteopslag te beperken blijft de omgeving langer aangenaam.

View this post on Instagram

A post shared by Interesting Engineering (@interestingengineering)

De werking is echter sterk afhankelijk van het klimaat, want in droge gebieden zoals delen van Noord-China is verdampingskoeling bijzonder effectief omdat de lucht nog veel vocht kan opnemen. Hoe droger de lucht, hoe sneller het water verdampt en hoe groter het verkoelende effect.

In vochtige klimaten ligt dat anders, wanneer de luchtvochtigheid hoog is, kan de lucht minder extra vocht opnemen, daardoor verdampt het water langzamer en neemt ook het koelende effect af. Dat betekent dat dezelfde techniek in landen als Nederland waarschijnlijk minder indrukwekkende resultaten zal opleveren dan in China.

Toch groeit ook in Europa de belangstelling voor alternatieve koelmethoden. De recente hittegolven hebben geleid tot een enorme vraag naar mobiele airconditioners en ventilatoren.

In Duitsland steeg het aantal zoekopdrachten naar airconditioners op tweedehandsplatforms volgens lokale media in korte tijd van ruim 118.000 naar bijna 2,5 miljoen. Ook in Nederland zijn tijdens warme periodes veel verkoelende apparaten tijdelijk uitverkocht.

Een belangrijk voordeel van een daknevelsysteem is het relatief lage energieverbruik. Waar een traditionele airconditioner gebruikmaakt van een compressor die veel elektriciteit vraagt, bestaat dit systeem vooral uit waterpompen, leidingen en sproeiers.

Voor het verkoelen van openbare buitenruimtes kan dat aanzienlijk efficiënter zijn dan tientallen afzonderlijke airco’s die allemaal warmte naar buiten afvoeren, daar staat wel een belangrijk nadeel tegenover, het waterverbruik. Zeker in regio’s waar water schaars is, roept dat vragen op.

Ook deskundigen wijzen erop dat dergelijke systemen alleen duurzaam zijn wanneer gebruik wordt gemaakt van opgevangen regenwater of ander hergebruikt water. Drinkwater inzetten voor grootschalige buitenkoeling ligt veel gevoeliger, vooral tijdens droge zomers.

Voor Nederland lijkt een directe kopie van het Chinese systeem daarom niet direct voor de hand te liggen. Door de hogere luchtvochtigheid zal het verkoelende effect meestal kleiner zijn, toch zien deskundigen wel kansen voor specifieke locaties.