Paco (70) is de laatste bewoner van zijn dorp: ‘Ik ben burgemeester, politieagent en onderhoudsman tegelijk’

Sommige dorpen lopen langzaam leeg totdat er uiteindelijk nog maar één licht brandt.

Voor Paco is dat geen reden om te vertrekken, want terwijl vrijwel iedereen om hem heen al jaren geleden de weg naar een ander bestaan koos, bleef hij waar hij werd geboren.

Inmiddels is hij er niet alleen bewoner, maar ook degene die de boel draaiende houdt.

Op ongeveer 1.200 meter hoogte liggen veertien woningen verspreid in een afgelegen gehucht in de bergen. Waar ooit meerdere gezinnen woonden, is het inmiddels opvallend stil geworden. Wegen zijn leeg, huizen staan ongebruikt en voorzieningen zijn op grote afstand te vinden.

Toch heeft één inwoner nooit afscheid genomen van zijn geboortegrond. Paco, inmiddels bijna 70 jaar oud, woont er nog altijd permanent. Hij heeft de leegloop van dichtbij meegemaakt en zag de ene na de andere buur vertrekken. Uiteindelijk bleef alleen hij over.

Dat betekent dat er niemand meer is om taken van hem over te nemen. In het Spaanse televisieprogramma Comando Actualidad werd Paco dan ook gevraagd of hij inmiddels tegelijk burgemeester, politieagent en onderhoudsmedewerker van het gehucht is.

Volgens de Spaanse publieke omroep RTVE vervult hij inderdaad die verschillende rollen.

Alleen tussen de bergen

Het gehucht ligt in een afgelegen deel van de Sierra de Segura. Het gebied behoort tot Santiago de Pontones, een gemeente die uit talloze kleine woonkernen bestaat en bekendstaat als het dorp van de honderd gehuchten.

Voor veel mensen zou het leven op zo’n afgelegen plek vooral een aaneenschakeling van ongemakken zijn. Voor Paco ligt dat anders. Hij groeide hier op en kent het gebied door en door. De rust, ruimte en natuur zijn voor hem belangrijker dan het gemak van een supermarkt, ziekenhuis of andere voorzieningen om de hoek.

Dat betekent niet dat het leven er altijd eenvoudig is. Vooral de winter kan het geïsoleerde bestaan zwaar maken.

Temperaturen tot bijna 20 graden onder nul

In de bergen kan het tijdens strenge winterperiodes extreem koud worden. Zware sneeuwval kan er bovendien voor zorgen dat wegen tijdelijk moeilijk begaanbaar zijn en bewoners dagenlang grotendeels op zichzelf zijn aangewezen.

Voor iemand die alleen woont, brengt dat extra risico’s met zich mee. Paco heeft zelf aangegeven dat hij bang is om tijdens het werk buiten te vallen of iets te overkomen, omdat er niemand in de buurt is die hem direct kan helpen.

Ook houdt hij rekening met zware sneeuwval en heeft hij daarom onder meer zijn diepvries goed gevuld.

Toch is vertrekken voor hem geen optie. In de uitzending van Comando Actualidad zegt Paco dat hij voor dit leven heeft gekozen omdat hij van de natuur houdt. Juist die verbondenheid met zijn omgeving is voor hem een belangrijke reden om te blijven.

Waar een ander vooral een verlaten en geïsoleerde plek ziet, ziet Paco zijn thuis.

En dus blijft hij. Tussen de bergen, de verlaten woningen en de uitgestrekte natuur is hij inmiddels de enige permanente bewoner. Dat hij daarbij tegelijk de functies van burgemeester, politieagent en onderhoudsmedewerker vervult, klinkt bijna als een grap, maar het is precies hoe zijn uitzonderlijke bestaan door RTVE werd vastgelegd.

Wat nou als er iets gebeurt?

“Mensen zoals ik worden met uitsterven bedreigd. Dit gaat verdwijnen”, zegt hij.

Dat was vroeger wel anders, Paco herinnert zich een tijd waarin er tientallen gezinnen woonden. Het gehucht beschikte over een school en een winkel, er waren ook een smid en een naaister. De veertien woningen staan er nog steeds maar de meeste deuren blijven tegenwoordig gesloten.

Veel voormalige bewoners vertrokken toen het werk in de regio schaarser werd. Sommigen verhuisden naar Catalonië, anderen zochten hun toekomst in de regio Valencia en ook de oude houtoven herinnert nog aan de tijd waarin meer mensen in het dorp woonden.

Paco heeft ondanks zijn eenzame woonplaats nog contact met mensen uit omliggende gehuchten. Zo woont zijn kennis Justo in een nabijgelegen nederzetting met slechts zeven inwoners.

“Hier heb je veel levenskwaliteit maar heel weinig variatie”, omschrijft Justo het bestaan.

Boodschappen doet Paco ongeveer één keer per maand. De dichtstbijzijnde supermarkt ligt op ongeveer dertig kilometer afstand, maar vroeger moesten inwoners volgens Paco nog veel zelfstandiger zijn.

“Vroeger deed je dat één keer per jaar en redde je jezelf met wat je had.”

Voedsel komt deels uit de omgeving of wordt onderling uitgewisseld, een andere vriend van Paco is Javi. Hij zegt al tientallen jaren bepaalde basisproducten zoals olie, aardappelen en honing niet meer te hoeven kopen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

In de woning zijn traditionele methoden voor voedselopslag nog zichtbaar, ham en chorizo hangen er bijvoorbeeld nog aan het plafond. Een grote vrieskist biedt uitkomst wanneer sneeuw het onmogelijk maakt om naar winkels te rijden.

Javi woont nog afgelegener, zijn elektriciteit komt van zonnepanelen die door de regionale overheid van Andalusië zijn geplaatst. Water haalt hij rechtstreeks uit een natuurlijke bron.

“Het komt van onder de stenen. Ik drink water rechtstreeks uit de bergen. Het is ontzettend goed”, vertelt hij.

Het leven heeft ook een harde kant. Tijdens winterstorm Filomena zat Javi negentien dagen volledig vast.

“Het was een complete hel omdat ik met niemand contact kon opnemen. Voor mij was het verschrikkelijk. Je werd er bijna gek van”, herinnert hij zich.

Geld heeft hij naar eigen zeggen maar beperkt nodig. Brandstof en reparaties vormen zijn belangrijkste uitgaven, vooral de slechte staat van de wegen kan volgens hem tot schade leiden. Voor Paco verandert dat weinig aan zijn liefde voor deze plek.

“Omdat ik van de natuur houd. Ik vind het hier fijn. Dit is wat ik altijd heb gekend.”

Ook Javi ziet weinig reden om zijn bestaan in de bergen op te geven.

“Mijn leven hier leiden is een genoegen geweest”, zegt hij. Van verveling heeft hij naar eigen zeggen nooit last.

Nooit last van verveling

“Ik heb me werkelijk nog nooit in mijn leven verveeld en ik verveel me nog steeds niet. De dagen vliegen voorbij. De uren en de maanden ook.”

De vrijheid is voor de bewoners een belangrijk onderdeel van hun levenskwaliteit. De deur kan open blijven zonder voortdurend bang te hoeven zijn voor diefstal of overlast.

Tegelijkertijd beseft Paco dat deze manier van leven langzaam verdwijnt. Jongere generaties trekken naar grotere plaatsen waar meer werk en voorzieningen beschikbaar zijn. Daarmee dreigen sommige kleine berggehuchten hun laatste permanente bewoners kwijt te raken.

“Ik denk de laatste tijd ook dat wanneer ik er niet meer ben, het dorp ophoudt te bestaan.”