Onderzoekers ontdekken een tweede Gardameer in Noord-Italië

Boeren in het zuiden van de provincie Venetië zien hun akkers al jaren langzaam verzilten, omdat zeewater steeds verder het binnenland in kruipt. Juist onder hun voeten blijkt nu een gigantische voorraad zoet water te liggen, waar tot voor kort niemand rekening mee hield.

Het ondergrondse reservoir strekt zich uit over bijna 30.000 hectare en is daarmee vrijwel even groot als het Gardameer, het grootste meer van Italië. Onderzoekers stuitten op het water tussen Buoro in de gemeente Cavarzere en Punta Gorzone bij de kustplaats Chioggia.

Volgens de metingen ligt de voorraad op een diepte van 28 tot 35 meter. Daar bevat het water slechts ongeveer 1 gram zout per liter, een fractie van de zo’n 35 gram per liter die in zeewater zit.

Dikke lagen klei en slib vormen een natuurlijk schild boven het reservoir. Slib is een fijnkorrelig sediment met deeltjes die groter zijn dan klei, maar kleiner dan zand, en die combinatie houdt het zoute water uit de Adriatische Zee grotendeels tegen.

Zout rukt op in de ondiepe bodem

Wie wil begrijpen hoe waardevol die beschermende laag is, hoeft alleen naar de situatie dichter bij het oppervlak te kijken. In het ondiepe grondwater zijn rond zeven meter diepte al zoutgehaltes tot 14 gram per liter gemeten, vooral doordat zeewater via de rivieren landinwaarts stroomt.

“De onderzoeken bevestigen dat deze gigantische, diepe afzetting slechts licht vatbaar is voor het binnendringen van zout water,” aldus Lorenzo Frison, ingenieur bij het waterschap Adige Euganeo en projectleider van SWAMrisk, tegenover de Italiaanse krant Venezia Today.

Voor de landbouw is dat een belangrijk gegeven. In het gebied ligt volgens de Italiaanse vereniging van waterschappen ANBI zo’n 15.000 hectare onder zeeniveau, terwijl het oprukkende zout ongeveer 24.000 hectare landbouwgrond bedreigt.

Binnen het Interreg-programma van Italië en Kroatië onderzoekt het EU-project SWAMrisk hoe klimaatverandering de watervoorziening in kustgebieden onder druk zet. De Po-delta dient daarbij als proefgebied, waar onderzoekers met nieuwe meetputten de opbouw van de bodem in kaart brengen.

Ook bij de Italiaanse onderzoeksraad CNR kwam de vondst onverwacht. “Deze ontdekking was niet verwacht en bevestigt het belang van het SWAMrisk-project,” aldus onderzoeksleider Luigi Tosi. Het project verzamelt namelijk nieuwe gegevens om modellen te bouwen die de meest effectieve maatregelen tegen verzilting kunnen aanwijzen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Gebruik van het water nog onzeker

Italië worstelt al jaren met een groeiend watertekort. Dalende waterstanden, opgedroogde rivieren en steeds langere hittegolven treffen tal van regio’s, waardoor de vondst in het noorden van het land extra gewicht krijgt.

De burgemeester van Chioggia, Mauro Armelao, noemde het reservoir tegenover de lokale nieuwssite Chioggia Notizie een mogelijke “strategische hulpbron”, vooral voor de landbouw in de regio. Toch staat nog niet vast of en in welke mate het water daadwerkelijk kan worden opgepompt.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Deskundigen manen daarom tot voorzichtigheid. De bodem in het gebied zakt al langzaam weg, waardoor grootschalige onttrekking het kwetsbare evenwicht onder de grond kan verstoren. Eerst moet duidelijk worden hoeveel water er duurzaam te gebruiken is, zonder schade aan natuur en bodem in een regio die al jaren kampt met droogte.

Om dat te bepalen hebben de onderzoekers Hydrocloud gelanceerd, een openbaar toegankelijke databank met metingen van onder meer zoutgehalte, watertemperatuur en grondwaterstand. Met kleurcodes kunnen boeren, onderzoekers en bestuurders straks zien welke gebieden risico lopen op watertekort of verzilting, zodat ze op tijd maatregelen kunnen nemen voordat de oogst in gevaar komt.