NASA’s supersonische jet doorbreekt voor het eerst de geluidsbarrière met snelheid van 1.148 km/u

NASA heeft een belangrijke doorbraak bereikt in de ontwikkeling van een nieuwe generatie supersonische vliegtuigen. Op 5 juni voltooide het experimentele toestel Lockheed Martin X-59 QueSST met succes zijn eerste vlucht boven de geluidssnelheid.

Daarmee komt een toekomst waarin passagiers sneller dan het geluid kunnen reizen zonder de beruchte sonische knal een stuk dichterbij. De test vond plaats vanaf Edwards Air Force Base in Californië.

Testpiloot Jim Less bracht het toestel naar een hoogte van ruim 13.200 meter en bereikte een snelheid van ongeveer Mach 1,1 wat overeenkomt met circa 1.148 kilometer per uur, de vlucht duurde in totaal 81 minuten en markeert het begin van een nieuwe fase binnen het omvangrijke Quesst-programma van NASA.

De snelheid zelf is niet het meest bijzondere aspect van de X-59. Het toestel is namelijk ontwikkeld om een probleem op te lossen dat de commerciële supersonische luchtvaart al tientallen jaren beperkt.

Door schokgolf was vliegen boven land verboden

Wanneer een vliegtuig sneller vliegt dan het geluid ontstaat normaal gesproken een krachtige schokgolf die aan de grond hoorbaar is als een harde sonische knal. Die knal zorgde in het verleden voor zoveel overlast dat supersonische vluchten boven land in veel landen verboden werden.

Dat was ook een van de grootste beperkingen van de Concorde. Het iconische passagiersvliegtuig vloog tussen 1976 en 2003 met snelheden van meer dan 2.000 kilometer per uur maar mocht zijn topsnelheid vrijwel uitsluitend boven oceanen benutten.

Boven dichtbevolkte gebieden moest het toestel terugvallen naar lagere snelheden om geluidsoverlast te voorkomen, NASA wil met de X-59 aantonen dat supersonisch vliegen ook op een veel stillere manier mogelijk is.

Artikel gaat verder onder de video.

Het toestel heeft daarvoor een opvallend ontwerp gekregen met een extreem lange en smalle neus en een zorgvuldig gevormde romp. Door die aerodynamische vorm worden de schokgolven anders verdeeld waardoor de traditionele sonische knal sterk wordt verminderd.

In plaats van een harde explosieve knal moet aan de grond slechts een zachte dreun hoorbaar zijn, NASA noemt dat een “quiet thump”. Of bewoners dat geluid daadwerkelijk als acceptabel ervaren moet de komende jaren blijken uit uitgebreide praktijktesten.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De ruimtevaartorganisatie is van plan om binnenkort een nieuwe testvlucht uit te voeren waarbij de X-59 een snelheid van Mach 1,4 zal bereiken. Dat komt neer op ongeveer 1.730 kilometer per uur, tijdens die vlucht zal het toestel ook hoger vliegen namelijk op ongeveer 16.700 meter hoogte.

Later volgt een nog belangrijkere fase. Dan zal de X-59 over verschillende Amerikaanse gemeenschappen vliegen terwijl onderzoekers meten hoe mensen op de grond het geluid ervaren, die reacties vormen een cruciaal onderdeel van het project.

Het uiteindelijke doel van NASA is namelijk niet om zelf een commercieel passagiersvliegtuig te bouwen. De organisatie wil met de verzamelde gegevens aantonen dat moderne supersonische vliegtuigen veel minder geluid produceren dan vroeger werd aangenomen.

NASA heeft geen ambitie om vliegtuigen te bouwen

Die informatie kan vervolgens worden gebruikt door luchtvaartautoriteiten zoals de Amerikaanse FAA bij het opstellen van nieuwe regels voor supersonische vluchten, dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor de luchtvaartsector.

Bedrijven als Boom Supersonic werken al aan nieuwe passagiersvliegtuigen die reistijden tussen continenten drastisch moeten verkorten. Hun plannen worden echter beperkt door de huidige geluidsregels.

Als de X-59 erin slaagt te bewijzen dat supersonische vluchten nauwelijks overlast veroorzaken kan dat de deur openen naar een nieuw tijdperk in de commerciële luchtvaart.

De succesvolle vlucht van 5 juni vormt daarmee niet alleen een technisch hoogtepunt maar mogelijk ook het begin van een fundamentele verandering in de manier waarop mensen in de toekomst de wereld rondreizen.