Je telefoon weet precies wat je deed vlak voor de botsing, en de politie niet

Wie na een aanrijding door een agent wordt ondervraagd, vertelt zelden dat hij vlak daarvoor nog op zijn telefoon zat. Nieuw Amerikaans onderzoek laat zien hoe groot die blinde vlek is, want in verreweg de meeste ongevallen ontbreekt het telefoongebruik gewoon in het proces-verbaal.

Het Amerikaanse Insurance Institute for Highway Safety (IIHS) legde politierapporten daarvoor naast gegevens van Cambridge Mobile Telematics. Dat bedrijf houdt via apps voor veilig rijden, die automobilisten vrijwillig installeren, precies bij wat bestuurders met hun smartphone doen.

Volgens de onderzoekers zat 7 procent van de bestuurders bij eenzijdige ongevallen in de laatste 30 seconden voor de klap op de telefoon, terwijl dat bij botsingen tussen twee voertuigen om 8 procent ging. Agenten noteerden bij dezelfde ongelukken in minder dan 1 procent van de gevallen telefoongebruik.

Daarmee wordt het probleem met minstens een factor zeven onderschat, stelt het IIHS. Ook in Nederland is de omvang lastig te meten, want de SWOV komt voor afleiding namelijk niet verder dan een voorzichtige schatting van tientallen tot ruim honderd verkeersdoden per jaar.

Politie ziet vegen en tikken niet

“Het is algemeen bekend dat politierapporten de rol van mobiele telefoons bij ongelukken vaak niet volledig weergeven,” aldus David Harkey, president van het IIHS.

“Veel functies van smartphones zijn voor een getuige moeilijk te zien, en bestuurders geven niet graag toe dat ze afgeleid waren. Telematica stelt ons in staat de ware omvang van het probleem te begrijpen.”

Voor de studie werden bijna 17.000 ongevallen uit vier Amerikaanse staten tussen 2021 en 2024 aan elkaar gekoppeld. Slechts in drie gevallen omschreef de politie hetzelfde soort telefoongebruik als de app, terwijl bestuurders voor honderden ongelukken aan het tikken of vegen waren.

Passief gebruik, zoals een ontgrendeld scherm met navigatie, kwam ongeveer even vaak voor als actief gebruik. Twee seconden van de weg wegkijken verdubbelt volgens het IIHS al de kans op een ongeluk of bijna-ongeluk, en veel lange blikken gaan juist naar de middenconsole met de telefoonhouder.

Bijna een kwart van de bestuurders gaf in een aparte enquête bovendien toe de afgelopen maand minstens één keer een video te hebben bekeken tijdens het rijden.

“De apps zijn misschien nieuw, maar het gevaar niet. Elk telefoongebruik dat de ogen van een bestuurder van de weg afleidt, kan het risico op een ongeluk vergroten,” aldus hoofdonderzoeker Aimee Cox.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Focusflitsers vergroten de pakkans in Nederland

Hier is het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden verboden, en wie betrapt wordt, betaalt in 2026 een boete van 440 euro exclusief administratiekosten. Handsfree bellen en navigeren met de telefoon in een houder zijn wel toegestaan. 

Om meer overtreders te pakken, zet het Openbaar Ministerie focusflitsers in, camera’s die automatisch herkennen of een bestuurder een telefoon in de hand heeft. Daardoor steeg het aantal bekeuringen voor dit vergrijp van 165.408 in 2024 naar 248.020 in 2025, waarvan ruim 73.000 via de nieuwe camera’s.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Dit jaar zet die lijn door. In de eerste vier maanden van 2026 registreerden de focusflitsers al 79.014 keer een bestuurder met een telefoon in de hand, terwijl het totaal aantal boetes voor telefoongebruik op 134.752 uitkwam. Bovendien groeit het aantal flitsers van ongeveer veertig naar vijftig.

Toch vangen die camera’s alleen wie de telefoon echt vasthoudt. Uit de Amerikaanse cijfers komt namelijk naar voren dat ook legaal gebruik de aandacht van de weg trekt, en het IIHS ziet telematica daarom als manier om wetgevers sneller te laten zien welk gedrag buiten het verbod eveneens voor gevaar zorgt.