Experts slaan alarm over ouderen achter het stuur: ‘Veel mensen zien het te laat’

De auto opgeven is voor veel oudere mensen een van de moeilijkste beslissingen in hun leven. Het rijbewijs staat symbool voor zelfstandigheid vrijheid en sociale deelname.

Toch zijn er momenten waarop die stap onvermijdelijk wordt. Hoe herken je als familielid de signalen en hoe voer je zo’n gesprek zonder dat het eindigt in slaande ruzie? ADAC-woordvoerder Rainer Pregla is er duidelijk over. Er bestaat geen scherp moment waarop rijvaardigheid plotseling verdwijnt.

“Het is een sluipend proces,” zegt hij.

Kleine veranderingen stapelen zich op

Kleine veranderingen stapelen zich op. Wanneer vertrouwde kruispunten stress beginnen te veroorzaken wanneer iemand onzeker wordt bij het afslaan de weg kwijtraakt of steeds meer parkeerschade oploopt worden de alarmbellen luider.

Edith is inmiddels 91 jaar oud en herinnert zich het moment waarop ze zelf besefte dat het anders moest.

“Ik merkte dat ik de afstanden niet meer goed kon inschatten. Mijn kinderen maakten zich al zorgen.”

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Ze gaf haar sleutels terug. Ingeborg handelde op haar eigen manier. Jaren geleden gaf ze haar dochter een duidelijke opdracht mee. Wanneer haar dochter zou merken dat ze onzeker werd, moest zij dat eerlijk aan Ingeborg vertellen.

Ingeborg reed lange tijd nog door zonder ongelukken, totdat ze met 92 jaar een paardenaanhanger raakte. Ze bracht de auto veilig aan de kant. Een ziekenhuisopname volgde als routine-controle.

“Dat was eigenlijk wel goed. Zo werd ik eens goed doorgelicht,” zegt de 96-jarige met een glimlach.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Ze rijdt geen auto meer, maar fietst nog wel naar de supermarkt.

“De afhankelijkheid is voor mij het ergste.”

Renate trok op haar eigen manier een streep. Toen haar rugzak met rijbewijs werd gestolen hakte zij zelf de knoop door.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Met 75 jaar heb ik geen rijbewijs meer nodig.”

Ze leverde het later teruggevonden document in bij de plaatselijke vervoersmaatschappij in ruil voor een jaarkaart voor de bus.

Hoe voer je het gesprek als familielid zonder dat het escaleert? Pregla adviseert om gebruik te maken van ik-boodschappen in plaats van verwijten. Niet “jij rijdt gevaarlijk” maar “mij is opgevallen dat…”. Concreet en zonder oordeel. De sleutels eenvoudigweg afpakken mag niet.

Concreet en zonder oordeel

“Zolang iemand wilsbekwaam is kun je dat als familie niet zomaar doen,” benadrukt Pregla.

De enige weg is het gesprek zoeken en hopen op inzicht. Wie wil testen of zijn rijvaardigheid nog op peil is hoeft dat niet te doen met zijn rijbewijs op het spel. De ADAC biedt een speciale check aan waarbij senioren in hun eigen auto rijden met een rijinstructeur die niet ingrijpt maar observeert.

Vrijwillig, vertrouwelijk en zonder gevolgen

De check is vrijwillig, vertrouwelijk en heeft geen doorslaggevende gevolgen voor het rijbewijs. Resultaten worden niet doorgestuurd naar autoriteiten. Het enige doel is een persoonlijk inzicht in de eigen rijvaardigheid.

Pregla wijst ook op tussenoplossingen voor wie nog wel wil rijden maar veiliger. Wie ’s nachts slecht ziet vermijdt rijden in het donker. Wie het makkelijker vindt kan vroeg overstappen op een automaat.

Rijhulpsystemen als achteruitrijcamera’s zijn nuttig maar vervangen de eigen vaardigheid niet. Doe het vroeg genoeg zodat er nog tijd is om te wennen aan iets nieuws.