Canada legt beslag op gebied 44 keer zo groot als Nederland

Canada heeft met zijn grootste ijsbreker de geografische Noordpool bereikt. Het schip Louis S. St-Laurent arriveerde daar volgens de Canadese kustwacht op 16 augustus.

De tocht draait niet alleen om wetenschappelijk onderzoek. Canada verzamelt namelijk gegevens waarmee het zijn rechten op een enorm deel van de bodem van de Noordelijke IJszee wil onderbouwen, de Louis S. St-Laurent is 119 meter lang en vaart al sinds 1969.

Ondanks zijn hoge leeftijd speelt het schip nog altijd een belangrijke rol bij Canadese expedities in het noordpoolgebied. Tijdens de huidige meerjarige missie wordt de zeebodem onderzocht om beter vast te stellen waar het Canadese continentale plat eindigt en dat is juridisch belangrijk.

Volgens het VN-Zeerechtverdrag kunnen kuststaten rechten hebben op natuurlijke hulpbronnen van de zeebodem tot 200 zeemijl vanaf hun kust. Dat is ongeveer 370 kilometer, onder bepaalde geologische voorwaarden kan een land aanspraak maken op een continentaal plat dat verder doorloopt.

Mogelijk twee miljoen vierkante kilometer

Canada probeert met metingen aan te tonen dat zijn continentale plat zich ver onder de Noordelijke IJszee uitstrekt. Volgens het Franse Média 24 gaat het mogelijk om ongeveer twee miljoen vierkante kilometer extra zeebodem.

Dat betekent overigens niet dat Canada daarmee eigenaar wordt van twee miljoen vierkante kilometer extra oceaan. De juridische rechten op een uitgebreid continentaal plat hebben vooral betrekking op de zeebodem en ondergrond.

De waterkolom erboven krijgt daardoor niet automatisch dezelfde status als Canadees territorium. De Canadese minister van Defensie David McGuinty omschreef het bereiken van de Noordpool als een “belangrijke mijlpaal”.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Volgens hem vergroot de expeditie de kennis over het noordpoolgebied en de Canadese aanwezigheid in het hoge noorden. Ook versterkt de missie volgens de minister “de soevereiniteit en veiligheid van Canada”.

Canada is niet het enige land dat naar de zeebodem rond de Noordpool kijkt. Rusland en Denemarken hebben eveneens omvangrijke claims ingediend, Denemarken kan dat doen vanwege Groenland.

Centraal in de discussie staat de Lomonosovrug, dit is een enorm onderzees gebergte dat dwars door een groot deel van de Noordelijke IJszee loopt. Canada en andere betrokken landen hebben geologische argumenten aangevoerd om delen ervan te verbinden aan hun eigen continentale plat.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De Commissie voor de Grenzen van het Continentaal Plat van de Verenigde Naties beoordeelt de wetenschappelijke gegevens die landen indienen. Die commissie bepaalt echter niet simpelweg welk land een overlappend gebied krijgt.

Wanneer claims elkaar overlappen moeten de betrokken staten uiteindelijk zelf tot afspraken over de grenzen komen. Het bereiken van de Noordpool betekent dus niet dat Canada het gebied nu juridisch heeft opgeëist of toegewezen heeft gekregen.

Het verzamelen van gegevens is onderdeel van een veel langer internationaal proces. De belangstelling voor het noordpoolgebied neemt ondertussen toe, dat heeft niet alleen met mogelijke grondstoffen te maken.

Arctisch gebied strategisch belangrijker

Door de afname van zee-ijs worden delen van de Arctische Oceaan gedurende bepaalde perioden toegankelijker voor scheepvaart. Tegelijkertijd krijgt het gebied meer strategische betekenis voor landen als Canada en Rusland.

De Noordpool zelf wordt niet beschouwd als de plek waar de belangrijkste olie- en gasvoorraden van het gebied liggen, veel reserves bevinden zich dichter bij de omliggende kusten. Daarmee heeft de aanwezigheid van de Louis S. St-Laurent ook een sterke symbolische betekenis.

Een Canadese ijsbreker die wetenschappelijke metingen uitvoert op de Noordpool laat zien dat Ottawa actief aanwezig wil blijven in een regio waar verschillende landen grote strategische en economische belangen hebben.

Voorlopig levert de tocht Canada vooral nieuwe onderzoeksgegevens op. Of die uiteindelijk ook tot internationaal erkende rechten op een groter deel van de Arctische zeebodem leiden kan pas na een langdurig juridisch en diplomatiek proces duidelijk worden.