Beter dan elke airco: Griekse methode koelt tot wel 20 graden af

Je staat midden in de woonkamer op een bloedhete zomerdag, terwijl de lucht zwaar en stil aanvoelt en de muren warmte uitstralen. Zelfs de neergelaten jaloezieën lijken de strijd tegen de zon te hebben opgegeven, en zodra de woning eenmaal volledig is opgewarmd, kan het bijna onmogelijk lijken om de temperatuur weer omlaag te krijgen.

Op veel Griekse eilanden kent men al eeuwenlang een vrij eenvoudige oplossing voor precies dat probleem, en op Santorini en Mykonos zijn de karakteristieke huizen dan ook niet alleen gebouwd om er mooi uit te zien op vakantiefoto’s. Achter de iconische architectuur schuilt eeuwenoude kennis over hoe je een woning kunt beschermen tegen de intense mediterrane zon.

En het effect kan veel groter zijn dan je op het eerste gezicht zou denken, want volgens de Griekse architectuurprofessor Mat Santamouris van de University of New South Wales kan de techniek een aanzienlijk verschil maken. Hij wijst erop dat de muren van de huizen overdag een oppervlaktetemperatuur kunnen hebben die maar liefst 15 tot 20 graden lager ligt.

Het geheim schuilt onder meer in datgene waar de Griekse eilanden wereldberoemd om zijn geworden, namelijk de krijtwitte gevels. De witte verf weerkaatst een groot deel van het zonlicht in plaats van de energie als warmte op te nemen, waardoor de muren veel minder warm worden wanneer de zon hoog aan de hemel staat.

Maar de kleur doet het werk niet alleen, want volgens Staf Roels, hoogleraar bouwfysica aan de KU Leuven, spelen ook de dikke en massieve muren een belangrijke rol. Tegenover de Belgische tv-zender BRF legt hij uit dat de muren als een soort buffer werken, die de warmte langzaam opneemt en helpt voorkomen dat deze snel de woning binnendringt.

Architectuur zet in op hittebescherming

Open je even de deur, dan zuigen de koele muren de instromende warme lucht als het ware op. Pas laat op de avond, wanneer het buiten allang weer is afgekoeld, zijn de muren zelf verzadigd en geven ze warmte af.

Volgens de Duitse kalkindustrie weerkaatsten de bewoners van de Cycladen oorspronkelijk het zonlicht van hun uit donkere steen gebouwde huizen met witte kalkverf.

De rest van de traditionele Griekse architectuur zet consequent in op hittebescherming, zoals de architect Christos Floros beschrijft: kleine ramen, afsluitbare luiken en nauwe, kronkelige steegjes die de wind gericht door de nederzettingen leiden.

Toch is de methode niet een-op-een toepasbaar in Noordwest-Europa, Roels tempert tegenover BRF de verwachtingen. Huizen in Europa hebben meestal goed geïsoleerde spouwmuren.

De isolatie neemt al over wat in Griekenland de dikke stenen muren doen, waardoor de gevelkleur nauwelijks nog een rol speelt. In de winter zouden witte, dikke muren hier zelfs nadelig zijn, omdat ze warmte uit de binnenruimte trekken.

Dit principe van reflectie tegen hitte is overigens minstens zo relevant voor de auto als voor het huis. Iedereen die zijn voertuig wel eens in de volle zon heeft geparkeerd, kent het probleem.

Een donkere auto wordt vanbinnen loeiheet, terwijl een lichte of witte auto merkbaar koeler blijft. Witte en lichte kleuren weerkaatsen het zonlicht, terwijl donkere kleuren de warmte juist absorberen.

Onderzoek naar autokleuren bevestigt dat het interieur van een witte auto in de zon aanzienlijk minder opwarmt dan dat van een zwarte. Het temperatuurverschil kan oplopen tot enkele graden, wat op een hete zomerdag het verschil maakt tussen een aangename en een verstikkende instap.

Temperatuurverschil kan enkele oplopen

Voor wie in een warm klimaat rijdt of veel in de zon parkeert, is de kleurkeuze dan ook meer dan een esthetische overweging. Naast de kleur van de lak zijn er tal van maatregelen die het Griekse principe van hitte buitenhouden op de auto vertalen.

Een zonnescherm achter de voorruit weerkaatst het zonlicht voordat het het dashboard en het interieur bereikt, vergelijkbaar met de gesloten luiken van een Grieks huis. Getinte ruiten verminderen de instroom van warmte, en een lichtkleurige bekleding blijft koeler dan donker leer of stof.

De kern van het Griekse principe is dat je de hitte het best al buiten stopt, voordat die überhaupt naar binnen dringt. Dat geldt evenzeer voor de auto als voor de woning.

Parkeren in de schaduw, een zonnescherm gebruiken en waar mogelijk kiezen voor lichte kleuren houden het voertuig koeler, zonder dat de airco meteen op volle toeren hoeft te draaien.