Kleine doosjes op de fiets: ze dienen een belangrijk doel

De weg is lang niet altijd vriendelijk voor wie op twee wielen rijdt. Auto’s die rakelings passeren, slechte wegdekken, fijnstof in drukke straten en hoge temperaturen op zomerse fietsroutes maken het fietsen voor veel mensen dagelijks minder veilig en comfortabel.

Tot nu toe bleven die ervaringen grotendeels persoonlijk en anekdotisch. Een onderzoeksproject van de Technische Hogeschool Würzburg-Schweinfurt wil daar verandering in brengen met een kleine sensorbox die objectief in kaart brengt waar het op de fiets gevaarlijk of oncomfortabel wordt.

De zogenoemde Bike Box is een compact apparaatje dat gratis op de fiets van deelnemers wordt gemonteerd. Studenten in Würzburg testen het systeem momenteel in de praktijk, waarbij gebruikers niets anders hoeven te doen dan hun gebruikelijke ritten te maken terwijl de box de rest van het werk doet.

Terwijl de fietser rijdt registreert de Bike-Box automatisch de afstanden tot obstakels aan beide zijden van de fiets. Dat betekent namelijk dat gevaarlijke inhaalbewegingen van auto’s die te dicht langs komen worden vastgelegd met exacte maten.

De eerste en laatste honderd meter worden weggelaten

Daarnaast meten versnellings- en gyroscoopsensoren de kwaliteit van het wegdek. Een rij verzakte klinkers of een kuil die je al tijden in dezelfde straat probeert te ontwijken wordt zo automatisch geregistreerd en aan een locatie gekoppeld.

Naast de hardware is er een bijbehorende smartphone-app nodig die beschikbaar is voor zowel Android als iOS. Die app verzamelt aanvullende data zoals fijnstofconcentraties in de omgeving temperatuur en luchtvochtigheid.

Al die meetwaarden worden gekoppeld aan de locatie waar ze zijn gemeten zodat je achteraf exact kunt zien waar de inhaalafstand gevaarlijk klein was of waar de luchtkwaliteit slecht was.

De onderzoekers denken ook aan privacy. De exacte routes worden niet bijgehouden en deelnemers krijgen een account met pseudoniemen.

Bovendien worden automatisch de eerste en laatste honderd meter van elke rit weggelaten uit de data om te voorkomen dat conclusies worden getrokken over iemands woon- of werkadres.

Het doel van het project is ambitieus namelijk het fietsverkeer voor het eerst systematisch en objectief in kaart brengen. In plaats van te vertrouwen op de beleving van individuele fietsers leveren de sensoren harde cijfers die kunnen dienen als onderbouwing voor verkeersplannen en verbeteringen aan de infrastructuur.

De Algemene Duitse Fietsersbond ADFC verwelkomt het initiatief. Toch is er reden voor voorzichtigheid. Vergelijkbare projecten zoals de Open-Bike-Sensor laten zien dat het verzamelen van data slechts de eerste stap is en zeker niet de moeilijkste.

Van meer dan tachtig gevaarlijke inhaallocaties die in München via zo’n project werden geïdentificeerd is er inmiddels maar één daadwerkelijk aangepakt. Het probleem zit hem dus niet in het gebrek aan informatie maar in de vertaalslag van data naar concrete maatregelen.

Dat is een bekende uitdaging in de wereld van burgerwetenschap en datagedreven beleidsvorming. Gemeenten staan soms sceptisch tegenover data die niet via officiële kanalen zijn verzameld.

Budgetten voor infrastructuur zijn beperkt en prioriteiten worden bepaald door politieke overwegingen die niet altijd samenvallen met wat de cijfers aanbevelen.

Desondanks is het Würzburger project een waardevolle poging om fietsers een stem te geven die verder gaat dan klagen op sociale media of bij de gemeente. Wie elke dag fietst weet waar het mis gaat. Nu wordt die kennis ook meetbaar.