F1-coureur sterft na crash met 270 km/u tegen boom

Het is vandaag 57 jaar geleden dat de Formule 1 zijn meest getalenteerde coureur verloor. Jim Clark was 32 jaar oud en leider in het kampioenschap toen hij om het leven kwam bij een crash tijdens een Formule 2-race op de Hockenheimring.

Clark gold als een fenomeen van de eerste orde. Op het moment van zijn dood bezat hij de Formule 1-records voor meeste overwinningen (25), pole positions (33) en snelste rondes (28).

Op 1 januari 1968 had hij met zijn 25e Grand Prix-zege in Zuid-Afrika Fangio als meest succesvolle coureur aller tijden ingehaald. Tegelijk betekende die overwinning het einde van een tijdperk: het was de laatste GP-zege van Lotus in de traditionele groen-gele kleurstelling.

Dat Clark in Hockenheim terechtkwam in plaats van bij de BOAC 1000 km op Brands Hatch had alles te maken met contractuele verplichtingen.

Tragedie

Clark was oorspronkelijk ingepland voor de sportwagenwedstrijd op Brands Hatch maar koos uiteindelijk voor de Deutschland Trophäe in Hockenheim vanwege zijn verplichtingen aan bandenpartner Firestone.

In een ideale wereld had Ford hem graag zien rijden in een van zijn nieuwe P68 sportwagens op Brands Hatch. Lotus-verplichtingen wonnen het echter en Clark en teamgenoot Graham Hill vertrokken naar Hockenheim voor de openingsronde van het Europese F2-kampioenschap.

Het was geen kleine race. Het veld bestond onder anderen uit de snelle Matras van Jean-Pierre Beltoise en Henri Pescarolo, Technos voor Clay Regazzoni en Carlo Facetti, Brabhams voor Derek Bell en Piers Courage en een Ferrari voor Chris Amon.

Een jonge Max Mosley deed ook mee. Clark reed samen met Graham Hill voor het Gold Leaf Lotus-team.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De omstandigheden op die aprilzondag waren allesbehalve ideaal. Het was ijskoud en nat waardoor de Lotus 48-auto’s van het team de hele dag al kampten met motorproblemen.

De aandrijfriemen braken en de brandstofmetersystemen functioneerden niet naar behoren door de kou. Clarks monteur Dave Sims bevestigde dat de motorproblemen voor de race niet waren opgelost.

Op de vijfde ronde verloor Clark grip aan de achterkant op een lichte bocht net na de eerste haarspeldbocht. Hij reed op dat moment op de achtste positie.

Een marshall zag hoe de achterkant van de Lotus wegbrak en Clark meerdere keren probeerde de slip te corrigeren voordat de auto de bomen in vloog.

Clark leek zijn rondslingerende Lotus nog zo’n 300 meter onder controle te houden maar de auto raakte de rand van het asfalt onder een hoek van 45 graden, gleed het natte gras op en maalde door een hekwerk en een talud voordat hij tot stilstand kwam tegen een boom met een dijkdikke stam.

Fotograaf Werner Eisele was als eerste ter plekke en vergeleek het tafereel met een vliegtuigcrash. Puin lag verspreid over een gebied van 40 meter en de voorkant van de Lotus had zich van de motor en transmissie losgerukt.

Artikel gaat verder onder de video:

Clark overleed aan een gebroken nek en schedelbasisfracturen nog voor hij het ziekenhuis bereikte.

Bijzonder detail: bij onderzoek van de motor bleek dat Clark tot het allerlaatste moment vol gas had gegeven.

De officiële oorzaak werd nooit vastgesteld, maar het officiële onderzoeksrapport concludeerde dat de meest waarschijnlijke verklaring een explosieve lekloop van de rechter achterband was na een langzaam opgebouwde puncture.

Derek Bell suggereerde dat een motorstoring de auto uit balans had kunnen brengen waarna de plotselinge herstart het voor Clark onmogelijk maakte de auto te corrigeren.

De impact van zijn dood was enorm. Colin Chapman zei zijn beste vriend te hebben verloren. Mensen kwamen van over de hele wereld naar Clarks begrafenis.

Chris Amon vatte de verslagenheid van de paddock samen met de woorden: “Als het hem kon overkomen wat voor hoop hadden de rest van ons dan?”

Graham Hill trok het gebroken team bijeen en won het kampioenschap van 1968. Hij droeg de titel op aan zijn vriend.

Clarks reputatie als de meest complete coureur van zijn generatie was gebaseerd op uitzonderlijke veelzijdigheid. Hij was de enige coureur in de geschiedenis die in een enkel seizoen meerdere kampioenschappen won in verschillende disciplines.

In 1965 pakte hij titels in de Formule 1, de Tasman Series en het Franse en Britse Formule 2-kampioenschap. Zijn zege in de Indianapolis 500 dat jaar maakte hem bovendien tot de eerste niet-Amerikaan die de race won in 49 jaar.

Juan Manuel Fangio beschouwde Clark als de allerbeste. Clark was namelijk zelden fout en had vrijwel nooit ongelukken wat zijn plotselinge dood des te moeilijker te begrijpen maakte.

Teamlid Cedric Selzer herinnerde zich hoe Fangio hem op een cocktailparty aansprak. “Hij zei via een tolk: ‘Naar mijn mening was Jim Clark de grootste coureur ooit’. En als Fangio dat zegt wat valt er dan nog aan toe te voegen?”

Op de Hockenheimring staat nog altijd een herdenkingssteen op een locatie dichtbij het moderne circuit. De eerste chicane die later werd aangelegd is een direct gevolg van Clarks dood.

In zijn geboortedorp Kilmany in Fife staat een levensgrote bronzen sculptuur van hem in rijpak. Het Jim Clark Motorsport Museum in Duns bewaart zijn nalatenschap.

Wat hij nog had kunnen bereiken blijft een open vraag. Dat zijn records decennialang standhielden en dat zijn naam nog altijd in één adem wordt genoemd met de groten van de sport zegt genoeg over de coureur die de motorsport op 7 april 1968 verloor.

Bekijk hieronder de documentaire die Goodwood Road & Racing over het leven van Jim Clark maakte: