Wit verkeerslicht duikt op in Europa: dit moet je doen als het brandt

Elke dag komen we het gewone verkeerslicht tegen zonder er echt bij stil te staan, waarbij rood stoppen betekent, geel wachten en groen doorrijden, precies zoals verkeerslichten al generaties lang werken.

Een vierde kleur zou nu echter op het punt kunnen staan dit vertrouwde patroon te doorbreken, aangezien een nieuw wit licht een heel andere functie krijgt dan de drie traditionele kleuren. Het signaal is in de eerste plaats bedoeld voor zelfrijdende voertuigen in plaats van menselijke bestuurders en is tegelijkertijd gebaseerd op een wezenlijk andere manier om het verkeer te regelen.

Het witte licht maakt deel uit van een digitaal communicatiesysteem waarin autonome auto’s en de infrastructuur om hen heen voortdurend in realtime informatie uitwisselen. Wanneer het licht aangaat, nemen de zelfrijdende auto’s in de praktijk de coördinatie van het verkeer op het kruispunt over door met elkaar te communiceren, hun bewegingen op elkaar af te stemmen en te berekenen welk voertuig wanneer moet passeren.

Op dit moment wordt in de Italiaanse hoofdstad Rome geëxperimenteerd met het nieuwe concept, waarbij het verkeer via een gezamenlijk digitaal netwerk wordt gecoördineerd in plaats van uitsluitend met traditionele verkeerslichten.

Voor menselijke bestuurders wordt de taak daardoor een stuk eenvoudiger, omdat zij alleen het verkeer voor zich hoeven te volgen, terwijl de zelfrijdende voertuigen de digitale coördinatie voor hun rekening nemen.

Verkeer verschuift naar digitaal netwerk

Het concept sluit aan bij een bredere trend waarbij voertuigen steeds meer informatie uitwisselen met hun omgeving, moderne auto’s zijn al in staat om te communiceren met andere voertuigen en met weginfrastructuur via systemen als Vehicle-to-Everything communicatie kortweg V2X.

Een slim verkeerslicht dat dit soort signalen kan ontvangen en uitzenden past naadloos in die ontwikkeling.

Onderzoek van de University of North Carolina uit 2023 toont aan dat het concept meetbaar effect kan hebben, simulaties lieten zien dat wachttijden bij kruispunten merkbaar dalen als een deel van het verkeer uit zelfrijdende voertuigen bestaat.

Hoe groter het aandeel autonome voertuigen hoe efficiënter het systeem functioneert, bij een hoge concentratie zelfrijdende auto’s kan het kruispunt vrijwel continu doorstromen in plaats van in de vaste cycli die huidige stoplichten opleggen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Dat is tegelijkertijd de voornaamste beperking, het systeem werkt pas optimaal als een significant deel van het wagenpark uit autonome voertuigen bestaat. Op dit moment is dat aandeel zelfs in de meest geavanceerde stedelijke omgevingen te laag om het systeem volledig te benutten.

Zonder voldoende zelfrijdende auto’s valt het witte licht terug op gewone verkeerslicht functies en verdwijnt het voordeel, daarnaast zijn er praktische bezwaren rondom de implementatie.

Het aanpassen van bestaande verkeerslichtinstallaties op grootschalige basis is kostbaar complex en vereist grootschalige infrastructurele investeringen.

In stedelijke omgevingen met hun mix van voetgangers fietsers en gemotoriseerd verkeer zijn de uitdagingen nog groter dan op eenvoudigere kruispunten.

Experts wijzen dan ook op havens, industrieterreinen en gesloten testomgevingen als meer geschikte startpunten voor de verdere ontwikkeling van de technologie.

Testen in de echte wereld

In zulke gecontroleerde omgevingen is het verkeer homogener en zijn de risico’s van onverwacht gedrag kleiner. Rome heeft desondanks gekozen voor een stedelijke testomgeving om het systeem in de echte wereld te confronteren met al zijn complexiteit.

Voor Nederland is het concept voorlopig toekomstmuziek maar niet irrelevant, Nederland behoort wereldwijd tot de koplopers in het testen van zelfrijdende technologie op openbare wegen.

De vraag hoe voertuigen en weginfrastructuur efficiënter kunnen samenwerken is ook hier actueel en de lessen uit Rome kunnen bijdragen aan de Nederlandse aanpak. Het witte verkeerslicht is geen revolutie die morgen wordt uitgerold.

Een verkenning van wat mogelijk is wanneer technologie en infrastructuur dichter naar elkaar toe groeien. Rome zet de eerste stap en de uitkomsten van die test kunnen uiteindelijk de blauwdruk vormen voor kruispunten van de toekomst elders in Europa.