Weggebruikers hebben geen idee: je moet hier een minimale afstand tot fietsers houden

Buiten Nederland houdt meer dan de helft van alle automobilisten zich niet aan de verplichte minimale zijdelingse afstand bij het inhalen van fietsers in de bebouwde kom, dat wees onderzoek uit Oostenrijk uit.

Op wegen buiten de bebouwde kom is het zelfs meer dan vier op de vijf bestuurders die te dicht langs fietsers rijden, deze cijfers komen uit metingen via het platform 1meter50.at dat gegevens verzamelde in meerdere Oostenrijkse steden met behulp van zelfgebouwde sensoren op fietsen.

In Oostenrijk geldt sinds oktober 2022 een wettelijke minimale inhaalafstand van 1,5 meter binnen de bebouwde kom en 2 meter buiten de bebouwde kom.

Uit meer dan 10.000 metingen in de stad bleek dat 59 procent van de bestuurders die grens niet respecteert, buiten de bebouwde kom was het percentage tekortkomende bestuurders zelfs 80,6 procent. Handhaving is vrijwel afwezig.

Minimumboete van 30 euro

Een te kleine inhaalafstand is wettelijk een overtreding met een minimumboete van 30 euro, maar in de praktijk worden er nauwelijks bekeuringen uitgeschreven.

Autoriteiten stellen dat ze niet over de juiste meetapparatuur beschikken. In de deelstaat Tirol werden in heel 2024 slechts 22 aantijgingen wegens te kleine inhaalafstand geregistreerd.

Juridisch expert en verkeersspecialist Johannes Pepelnik wijst op aanvullende zwaktes in de wetgeving, de regels gelden niet op fietspaden en zijn binnen de bebouwde kom alleen van toepassing bij rijsnelheden boven de 30 kilometer per uur.

Bovendien wordt de afstand gemeten vanaf het lichaam van de fietser en niet vanaf de buitenrand van de fiets, dat betekent dat fietsers zelf niet mogen proberen hun fiets kunstmatig te breder te maken.

Wat fietsers wel mogen doen, is midden op de rijstrook rijden als de situatie dat vereist. De verplichting om rechts te rijden verplicht je niet om het uiterst rechts te rijden, maar zo ver rechts te rijden als veilig is.

Bij putdeksels, wegschade of geparkeerde auto’s is uitwijken naar het midden van de rijstrook toegestaan. Bij geparkeerde auto’s is een minimale afstand van 1,2 meter aanbevolen om zogenoemde dooring-ongelukken te voorkomen waarbij een geopende autoportier een fietser treft.

Roland Romano van de Österreichische Radlobby adviseert fietsers om niet te voorspelbaar te rijden, onderzoek toont aan dat bestuurders meer ruimte nemen als ze de fietser voor hen moeilijker kunnen inschatten.

Dat betekent niet slalommen, maar kleine variaties in rijgedrag zoals wiegetrap of een wapperende sjaal kunnen de zichtbaarheid vergroten en bestuurders voorzichtiger maken. Technische hulpmiddelen kunnen ook helpen.

Minimale afstand van 1,2 meter aanbevolen

Een achteruitkijkspiegel is nuttig op landwegen om naderend verkeer vroeg te signaleren, er zijn ook achterlichten met een ingebouwde radar die naderend verkeer detecteren, de fietser waarschuwt en tegelijkertijd de bestuurder attent maakt op de aanwezigheid van de fietser door middel van knipperlichten.

Een uitschuifbare oranje staaf met reflector op de bagagedrager laat de fiets optisch breder lijken en biedt extra bescherming bij slechte zichtomstandigheden.

De Radlobby pleit voor een nationale bewustmakingscampagne vergelijkbaar met de campagnes rond gordelplicht of rijden onder invloed, vooralsnog zonder succes. Gemeenten die zelf lokale campagnes willen voeren kunnen gratis materiaal aanvragen bij de organisatie.

Structureel vraagt de Radlobby om meer fysiek gescheiden fietsinfrastructuur inhaalverboden op gevaarlijke plekken en een maximumsnelheid van 70 kilometer per uur op landwegen met veel fietsverkeer.