Wat er echt met je oude e-bike-accu gebeurt en waarom niemand het zegt

Elektrische fietsen, vaak gepresenteerd als een duurzaam alternatief voor de auto. Ze stoten tijdens gebruik geen uitlaatgassen uit en maken nauwelijks geluid. Toch groeit de discussie over de werkelijke milieu-impact van e-bikes, vooral wanneer het gaat om de productie en verwerking van accu’s.

Nu miljoenen accu’s in Europa het einde van hun eerste levensfase bereiken, blijkt dat de recycling- en hergebruikketen nog lang niet klaar is voor die enorme stroom afgedankte batterijen.

De kern van het probleem begint al bij de grondstoffen. Lithium-ionaccu’s bevatten materialen zoals lithium, nikkel en kobalt. Vooral kobalt ligt onder een vergrootglas omdat een aanzienlijk deel van de wereldproductie afkomstig is uit de Democratische Republiek Congo.

Mensenrechtenorganisaties wijzen al jaren op de omstandigheden waaronder een deel van die grondstoffen wordt gewonnen. Tegelijkertijd blijkt ook dat veel e-bike accu’s al worden vervangen terwijl ze technisch nog niet volledig versleten zijn.

Accu’s vaak al vervangen voor ze op zijn

Wanneer de capaciteit met ongeveer 30 procent is afgenomen besluiten veel gebruikers een nieuwe accu aan te schaffen. Toch zijn op dat moment vaak nog grote delen van de batterijcellen bruikbaar. Daardoor ontstaan mogelijkheden voor een zogenoemd tweede leven.

Een opvallend voorbeeld daarvan is te vinden in Zwitserland. In het Swiss Bike Park Oberried worden sinds 2023 gebruikte e-bike accu’s ingezet als opslag voor zonne-energie.

Overdag slaan de batterijen stroom op die later wordt gebruikt om de elektrische fietsen van het park op te laden. Het project werd ontwikkeld door de Berner Hogeschool voor Toegepaste Wetenschappen en geldt als een praktijkvoorbeeld van circulair batterijgebruik.

Ondanks zulke initiatieven blijft grootschalig hergebruik achter. Een belangrijke oorzaak is dat veel fabrikanten hun accu’s beschermen met eigen software.

In Nederland rijden zo’n zes miljoen e-bikes

Daardoor kunnen onafhankelijke reparateurs vaak niet controleren hoe een accu ervoor staat of onderdelen vervangen. Critici stellen dat dit reparatie en hergebruik bemoeilijkt terwijl consumenten sneller worden richting een nieuwe accu.

De cijfers geven een beeld van de omvang van de uitdaging. In 2018 werd er maar een heel klein deel van alle e-bike accu’s op de markt gerecycled en inmiddels is de markt fors gegroeid.

In Nederland rijden naar schatting zo’n vijf á zes miljoen e-bikes rond. Veel van die fietsen zijn uitgerust met accu’s die de komende jaren vervangen moeten worden. De onzekerheid rondom fabrikanten maakt de situatie nog ingewikkelder.

Overheden proberen inmiddels in te grijpen. In Duitsland zijn gemeentelijke inzamelpunten sinds september 2025 verplicht om e-bike accu’s gratis in te nemen ongeacht het merk. Daarnaast voert de Europese Unie nieuwe regels in.

Accu krijgen eigen paspoort

Vanaf juli 2026 worden softwareblokkades die onafhankelijke reparatie onmogelijk maken verder beperkt. Vanaf februari 2027 krijgt iedere nieuwe batterij bovendien een digitaal batterijpaspoort waarin informatie staat over grondstoffen, conditie en milieu-impact.

Ook binnen de sector ontstaan nieuwe oplossingen. Liofit ontwikkelde een systeem waarmee accu’s sneller worden beoordeeld op herstelbaarheid. Inmiddels zijn al meer dan 100.000 accu’s gered van of vernietiging. Een opknapbeurt kost vaak aanzienlijk minder dan een volledig nieuwe accu.

Daarnaast investeren gespecialiseerde bedrijven in geavanceerde recyclingtechnieken. Zo wint men niet alleen kobalt en nikkel terug maar ook lithium, grafiet en elektrolyten. Daardoor kunnen meer grondstoffen opnieuw worden gebruikt en daalt de milieu-impact van de batterijproductie.

De uitdaging ligt vooral in de organisatie van de keten, de regelgeving en de bereidheid van fabrikanten om accu’s toegankelijker te maken voor reparatie en een tweede leven. Met miljoenen e-bike accu’s die de komende jaren worden afgedankt wordt dat vraagstuk steeds urgenter.