Iedereen kent deze afkorting: dit betekent het TIR-bord op een vrachtwagen

Wie regelmatig achter vrachtwagens rijdt en een beetje oplet ziet ze geregeld voorbijkomen.

Blauwe borden met drie witte letters, bevestigd aan de voorkant en de achterkant van de trailer. Soms zit er een dikke streep doorheen en soms zijn ze helemaal weggeklapt.

Achter die drie letters gaat een douaneregeling schuil die het internationale wegtransport aanzienlijk vereenvoudigt.

“De drie letters staan voor de Franse term ‘Transport Internationaux Routiers’, wat ‘Internationaal Wegtransport’ betekent,” aldus Thorsten Peter van voertuiginspectieorganisatie KÜS.

Feitelijk draait het om een regeling voor douanevervoer over lange afstanden. Zodra goederen volgens die procedure tijdelijk een ander land binnenkomen of er dwars doorheen worden gereden, is het blauwe bord verplicht.

Ongeveer zestig landen passen de procedure toe, waaronder alle lidstaten van de Europese Unie. Daarmee is het bord een vertrouwd beeld op vrijwel iedere Europese snelweg.

Verzegeld laadruim scheelt tijd en geld

Bij vertrek wordt de laadruimte verzegeld, zodat niemand er onderweg bij kan. Douanecontroles zijn daardoor alleen nodig in het land van herkomst en in het land van bestemming, terwijl alle grenzen die daartussen liggen zonder oponthoud gepasseerd worden.

Voor vervoerders levert dat een flinke besparing op in tijd en in kosten, zeker op routes waar anders bij iedere grensovergang opnieuw papieren en lading gecontroleerd zouden worden.

Juist daarom moet ook goed zichtbaar zijn wanneer een vrachtwagen geen lading onder deze procedure vervoert. Chauffeurs klappen het bord in dat geval weg of halen het van de trailer af.

Dat verklaart waarom je op de snelweg met enige regelmaat een doorgestreept exemplaar ziet, terwijl dezelfde vrachtwagen een week later gewoon weer met een schoon bord rondrijdt.

Uitzonderingen bestaan er eveneens. Levende dieren mogen ook onder de procedure vervoerd worden, alleen mag de laadruimte in dat geval niet worden dichtgezet met een zegel of een douanedraad, omdat de dieren onderweg verzorgd moeten worden op een manier die bij hun soort past. Toezicht verloopt bij zulke transporten dan ook via aanvullende afspraken en controles.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Voor Nederland weegt de regeling zwaar

Weinig landen hebben zoveel baat bij een soepele doorvoer als Nederland. Via de haven van Rotterdam en de logistieke knooppunten rond Venlo en Tilburg rijdt dagelijks een enorme goederenstroom richting Duitsland, Polen en verder oostwaarts.

Nederlandse vervoerders vragen hun carnet aan bij de nationale brancheorganisatie die is aangesloten bij de IRU in Genève, die vervolgens garant staat voor de douaneschulden.

Gaat er onderweg iets mis met de lading, dan kan de Nederlandse douane bij die organisatie aankloppen in plaats van bij een buitenlandse partij.

De basis voor dit alles ligt in een verdrag uit 1975 dat valt onder de Europese economische commissie van de Verenigde Naties.

Inmiddels wordt gewerkt aan een digitale variant onder de naam eTIR, waarbij het papieren carnet plaatsmaakt voor elektronische gegevensuitwisseling tussen douanediensten.

Verschillende landen buiten de Europese Unie draaien daar al mee, terwijl de Europese douanesystemen stap voor stap worden aangesloten.

Ook het uiterlijk van het bord is tot in detail vastgelegd. Elk exemplaar meet 25 bij 40 centimeter en de witte Latijnse letters moeten precies 20 centimeter hoog zijn. Materiaalkeuze is bovendien geen vrije keuze, want het bord moet stevig zijn en een sticker voldoet dus niet.

Zelfs de kleur is exact voorgeschreven. Alleen de tint die bekendstaat als RAL 5017 is toegestaan, waardoor een chauffeur uit Litouwen op precies hetzelfde bord rijdt als zijn collega uit Portugal.

Die uniformiteit is geen detail, omdat douaniers aan de grens in een oogopslag moeten kunnen zien met welke regeling ze te maken hebben.