Deze drie mensen zijn de enigen ter wereld die zonder paspoort overal naartoe mogen reizen

Er zijn slechts drie mensen op de wereld die zonder paspoort kunnen reizen waar ze maar willen. Terwijl miljoenen vakantiegangers jaarlijks in een korte paniek schieten wanneer ze zich afvragen of ze hun paspoort wel hebben ingepakt, hoeven deze drie reizigers zich dat nooit af te vragen.

De bekendste van de drie is de Britse koning Charles III. Op de officiële website van het Britse koningshuis staat de reden keurig uitgelegd, een Brits paspoort wordt uitgegeven op naam van Zijne Majesteit de Koning.

Het zou dan ook merkwaardig zijn als de Koning zichzelf een paspoort op zijn eigen naam zou uitreiken. De minister van Buitenlandse Zaken verzoekt dan ook formeel aan alle landen om hem vrije doorgang te verlenen zonder toestemming of verhindering en hem de nodige ondersteuning en bescherming te bieden.

Andere leden van de Britse koninklijke familie moeten wel gewoon een paspoort hebben. Koningin Máxima van Nederland heeft zelfs twee paspoorten, een Argentijns paspoort vanwege haar geboorte in Buenos Aires en een Nederlandse.

In Japan keek men naar Engeland

De tweede en derde die vrij zijn om zonder paspoort te mogen reizen is het Japanse keizerspaar. Keizer Naruhito en Keizerin Masako mogen al decennialang zonder reisdocument de grens over op basis van een Japans overheidsbesluit uit 1971.

De aanleiding was de eerste officiële buitenlandse reis van de toenmalige Keizer Hirohito die naar Londen, Parijs en Bonn zou gaan. Het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken boog zich over de vraag of de Tenno een paspoort nodig had.

Naar verluidt keek men daarvoor naar het Britse voorbeeld want Koningin Elizabeth II reisde al zonder paspoort. De Japanse situatie is bijzonder omdat de Keizer grondwettelijk geen staatshoofd is en ook geen politieke beslissingsbevoegdheid heeft.

Artikel 1 van de Japanse grondwet omschrijft hem als het symbool van de staat en de eenheid van het volk, maar niet als politiek leider. Zijn gezicht staat ook niet op Japanse bankbiljetten of munten.

Op de in 2024 vernieuwde Japanse bankbiljetten staan wetenschappers, schrijvers en ondernemers afgebeeld. Toch concludeerde het Japanse ministerie op 10 mei 1971 in een officieel regeringsdocument dat het ongepast zou zijn om de Keizer en Keizerin een paspoort uit te reiken.

Bovendien werd het als hoogst onbehoorlijk beschouwd om het keizerlijke paar aan visumprocedures te onderwerpen en dat besluit geldt tot op de dag van vandaag. Voor de rest van de wereldbevolking liggen de zaken heel anders.

Ook baby’s moeten een reisdocument hebben

In Nederland is een geldig reisdocument verplicht voor iedereen vanaf de geboorte. Welk document vereist is hangt af van het reisdoel, voor reizen binnen de Europese Unie volstaat in de meeste gevallen een identiteitskaart.

Buiten Europa is doorgaans een paspoort vereist. Zelfs baby’s hebben een eigen reisdocument nodig, wat voor ouders van jonge kinderen bij de grens regelmatig tot praktische uitdagingen leidt.

De privilage berust niet op persoonlijke kwaliteiten maar op de bijzondere juridische en constitutionele positie die monarchen in sommige landen innemen.

Als het paspoort in wezen door de staat wordt uitgegeven namens de vorst, wordt het logischerwijs onmogelijk om die zelfde vorst dat document te verstrekken. Voor wie zijn paspoort bij de volgende reis toch gewoon thuis heeft laten liggen is er helaas geen uitzondering.