‘Deze camper is alles wat ik nog heb’: man dreigt laatste thuis te verliezen

Dakloosheid heeft een gezicht gekregen dat moeilijk te negeren valt. Wolfgang Vogl woont al geruime tijd op een parkeerplaats, samen met zijn hond Bella, zonder dat er een stabiele oplossing in zicht is.

De parkeergarage fungeerde voor Vogl een tijdlang als schuilplaats, maar de gemeente stuurde hem daar weg.

Vanuit wanhoop paste hij een truc toe waarbij hij steeds opnieuw in- en uitreed met de slagboom, wat hem uiteindelijk een toegangsverbod opleverde. Wat als een kleine overtreding begon, heeft zijn situatie verder gecompliceerd.

Een centrale rol in zijn verhaal speelt Bella, zijn hond. In veel noodopvanglocaties en sociale woonvormen zijn huisdieren namelijk niet toegestaan, waardoor Vogl moet kiezen tussen een dak boven zijn hoofd of zijn trouwe metgezel.

Die keuze maakt de drempel naar hulp extra hoog, terwijl juist die hond voor veel daklozen een van de weinige stabiele verbindingen met het leven is.

Het geval van Vogl roept vragen op over hoe onze oosterburen (hij is Duits) in de samenleving omgaan met mensen in kwetsbare posities.

Wie geen vaste woon- of verblijfplaats heeft, mist vaak ook de papieren en registraties die nodig zijn om toegang te krijgen tot sociale voorzieningen. Zo versterkt uitsluiting zichzelf en raken mensen steeds verder verwijderd van de structuren die hen eigenlijk moeten helpen.

Systeem laat mensen vallen

De sociale wetgeving in Duitsland voorziet in theorie in een breed scala aan opvangmogelijkheden, maar de praktijk wijkt daar regelmatig van af. Wachttijden zijn lang, capaciteit is beperkt en de regels rondom huisdieren, hygiëne en gedrag zorgen ervoor dat een deel van de daklozen buiten de boot valt. Mensenrechtelijk gezien is dat een pijnlijk gegeven voor een van de rijkste landen van Europa.

Hulporganisaties pleiten al jaren voor meer flexibiliteit binnen de opvang, met name als het gaat om het toestaan van dieren. Onderzoek wijst namelijk uit dat de aanwezigheid van een huisdier daklozen psychisch stabieler houdt en de bereidheid vergroot om contact te zoeken met hulpverleners. Toch verandert er in de regelgeving weinig.

Tegelijkertijd groeit het aantal mensen zonder vaste verblijfplaats in Duitsland gestaag. Schattingen van hulporganisaties wijzen op meer dan 600.000 daklozen in het land, waarbij een aanzienlijk deel buiten de officiële opvang valt. Dat maakt de behoefte aan structurele aanpassingen alleen maar urgenter.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Onzekere toekomst voor velen

Voor Vogl zelf is de toekomst ongewis. Na het toegangsverbod van de gemeente zijn de opties verder beperkt en het is onduidelijk of andere instanties om hem alsnog kunnen ondersteunen. Particuliere initiatieven vormen soms een vangnet waar de overheid dat niet biedt, maar ook die zijn afhankelijk van vrijwilligers en wisselende financiering.

Zijn verhaal is representatief voor een groeiende groep mensen die niet alleen materieel dakloos zijn maar ook sociaal steeds verder buiten de samenleving komen te staan. De combinatie van psychische druk, het ontbreken van een netwerk en weinig perspectief maakt het moeilijk om eigen kracht te mobiliseren. Juist op dat punt schiet het huidige systeem tekort.

Structurele verbetering blijft hard nodig, ook omdat dakloosheid zelden het gevolg is van één oorzaak.